تحلیل گفتمان انتقادی فرآیندهای واجی کاهش و افزایش در شعرهای نو مهدی اخوانثالث
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه حکیم سبزواری
2 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار
3 عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری
4 عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حکیم سبزواری – سبزوار- ایران
doi
10.30465/copl.2024.45672.4004چکیده
تجزیه و تحلیل انضمامی و کاربردی زبان و پیوند آن با تعاملات اجتماعی از اهداف اصلی تحلیل گفتمان انتقادی است و نورمن فرکلاف در رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی خویش با بهرهگیری از همین هدف بر عامل «تغییر» تاکید زیادی دارد. از نمونههای عالی این نوع کاربردها میتوان به تغییر و تحولات فرآیندهای واجی در شعرهای نو مهدی اخوان ثالث (م. امید) اشاره کرد. هدف از تدوین این مقاله که در آن، روش گردآوری اطلاعات، کتابخانه ای، روش تحلیل داده ها، کیفی و روش استدلالی، استقرایی است، طبقهبندی فرآیندهای واجی کاهش و افزایش در شعرهای نو مهدی اخوانثالث و تحلیل گفتمان انتقادی بر پایۀ الگوی سهگانۀ فرکلاف، یعنی توصیف، تفسیر و تبیین است، تا به این وسیله ناگفتهها و خط سفیدهای کاربرد این فرآیندها در شعرهای نو مهدی اخوانثالث مشخص گردد. فرآیندهایی که شاعر در ضمیر خودآگاه خویش به ظاهر هیچ توجهی به بسامد کاربرد آنها نداشته است بلکه تنها سعی داشته با استفاده از باستانگرایی و بومیگرایی، پیشینههای ادبی سبک خراسان و زبان مردم زادبوم خویش را در خدمت بیان مفاهیم درآورد؛ ولی بسامد بالای کاربرد فرآیند واجی کاهش نسبت به فرآیند واجی افزایش را باید در ضمیر ناخودآگاه شاعر و کردارها و مشیِ اجتماعی ـ سیاسی و ایدئولوژی عصر او جست و جو کرد.