فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهنهاد خانواده و شیوه‌های بازنمایی آن در آثار ادبی ازجمله داستان در هر دوره مورد توجه قرارگرفته است. گاهی نویسندگان با شناختی که از وضعیت خانواده در عصر خود دارند به نوشتن داستان‌هایی با محوریت خانواده راغب می‌شوند. یکی از موضوعات موردتوجه در مطالعات جامعه‌شناسی در این نهاد، موضوع قدرت است. شناخت شیوه‌های توزیع قدرت در خانواده‌‌، بیانگر بسیاری از تحولات اجتماعی‌ است که باگذشت زمان رخ‌داده است. سرعت فزاینده‌ی این تحولات و تأثیر آن بر ساختار و کارکرد خانواده همچنین آیندة این نهاد، دوام یا فروپاشی اشکال سنتی و مدرن آن به یکی از مهم‌ترین مشغله‌های ذهنی اندیشمندان جامعه‌شناسی تبدیل‌شده است. در این پژوهش بر اساس مطالعات جامعه‌شناسی در حوزة خانواده همچنین نظریات مختلف در زمینة قدرت، توزیع قدرت و شیوه‌های اعمال آن، نوع مقاومت در برابر قدرت همچنین منابع تولید قدرت در روابط خانوادگی در 87 داستان کوتاه معاصر از هفت نویسندة معاصر فارس در دهه‌های 40 تا 90 بررسی شد؛ با این هدف که روشن شود در این داستان‌ها ساختار قدرت در خانواده، یک‌سویه و نامتقارن است یا بر الگوی تساوی حقوق استوار می‌باشد. همچنین آیا نویسندگان باوجود محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های موجود توانسته‌اند تصویری از وضعیت امروز نهاد خانواده در ایران را ترسیم کنند. نتایج نشان می‌دهد در این داستان‌ها ساختار خانواده، نیمه متقارن، غیرخطی و ترکیبی از صمیمیت و سلطه در راستای تعادل سنت و مدرنیته است. شیوه‌های اعمال قدرت به دو صورت اقناع و اجبار نمود می‌یا‌بد؛ اما نوع مقاومت به دلیل پایبندی اعضا به‌ویژه زنان به سنت‌ها و عرف، بیشتر منفعلانه است. از منابع تولید قدرت علاوه بر باورهای سنتی و موقعیت اجتماعی که همچنان در اولویت قرار دارند می‌توان به وابستگی عاطفی، منزلت شغلی مرد، اشتغال زن، تحصیلات، ضعف مرد و عزت نفس زن و باورهای خرافی اشاره کرد.