فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدفیکی از اقدام‌های مهم و مؤثر در مهارکردن فرسایش خاک و تولید رواناب استفاده از روش ­های آبخیزداری است که در حال حاضر توجه کمتری به آن می­ شود. این پدیده ­ی طبیعی یک مسأله­ ی محیطی جهانی است که از حاصلخیزی خاک و کیفیت آب کاسـته، رسـوب­ زایـی و احتمـال ایجاد سیل را افزایش می ­دهد؛ بنابراین می­ توان با استفاده از کرت­ های فرسایش در عرصه­ های طبیعی نقش مؤثری در مهارکردن رواناب و تولید رسوب ایفا کرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بارش و پوشش­ گیاهی بر تولید رواناب و رسوب در آبخیز نوررود استان مازندران تهیه شده است.مواد و روش‌هاآبخیز نوررود در استان مازندران، محدوده­ ی سیاسی شهرستان نور، بخش بلده و جنوب­ غربی آمل واقع شده و مهم ­ترین مرکز جمعیتی آن بلده می ­باشد. با وسعت 1299/78 کیلومتر مربع، وسیع­ ترین زیرآبریز رودخانه­ ی هراز است. برای محاسبه­ ی رواناب از رگبارهای منفرد در مقیاس کرت و دو نوع کاربری مختلف جنگل دست­ کاشت (کاج، pinus halepensis)  با سن هفت و هشت ساله و زمین‌های مرتعی، با استفاده از کرت­ های آزمایشی با اندازه­ ی دو در ده متر مربع با دو تیمار و سه تکرار در ماه ­های فروردین، اردبیهشت، خرداد، شهریور، مهر و آبان و آذر سال­ های 1396 و 1397 استفاده شد و برای بررسی ارتباط بین ویژگی‌ها از تحلیل‌گر آماری Anova استفاده شد.نتایج و بحثنتایج بارش از 1396/1/28 تا 1397/03/17 نشان داد بیش­ترین مقدار رواناب در 31 اردیبهشت 1397 ایجاد شده و باعث تولید 0/35 میلی­ گرم رسوب در واحد کرت شده است. نتایج آزمون کلموگروف-اسمیرنوف نیز برای دو نمونه­ ی غالب نشان داد دامنه­ ی شرقی دارای توزیع بهنجار در سطح 0/95 هستند. نتایج همبستگی بین مقدار درصد تاج پوشش و لاشبرگ هریک از کاربری­ ها نشان داد وجود عامل‌های طبیعی مانند: لاشبرگ و تاج پوشش ­گیاهی ارتباط قوی با مقدار وزن رسوب تولیدی در دو تیمار دارد. بیش‌ترین مقدار ضریب رواناب برای کاربری مرتع (33%)، و کم­ترین آن برای جنگل دست­ کاشت (31 %) بود.نتیجه­ گیری و پیشنهادهابا توجه به نتایج به­ دست آمده مشخص شد به­ طور کلی مقدار رواناب و رسوب تولیدی در مناطق جنگلی بیش­تر از مراتع است. از طرفی در مناطق مرتعی با دامنه­ ی شرقی، ارتباط کمتری با رسوب تولیدی وجود داشت. یکی از موارد اصلی در تخریب زمین‌های ملی، چرای بیش از حد ظرفیت مراتع و جنگل­ ها است. این عامل باعث تخریب مرتع می­ شود و با بارش­ هایی نه­ چندان شدید، رواناب تولید می­ شود و مقداری از خاک را جابجا می­ کند. در وقوع و تشدید رواناب و رسوب، عامل‌های مختلفی دخالت دارند که با درنظر گرفتن شرایط هر منطقه ممکن است یک الی دو عامل نقش بیش­تری داشته باشند. نقش کاربری و پوشش ­گیاهی در شرایط بارش ­های مختلف نقش مهمی در میزان رواناب دارد. از این رو می­ توان به تأثیر مستقیم وجود پوشش ­گیاهی بر کاهش مقدار رواناب و رسوب پی برد. با توجه به نتایج به ­دست آمده برای بهتر شدن نتیجه بهتر است از باران­ سازهای مصنوعی نیز در عرصه ­ی طبیعی استفاده گردد تا بتوان بهتر نقش پوشش­ گیاهی را درک کرد.