بازخوانی رمانِ پژوهشی جمشید و جمک از محمد محمدعلی با رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی پی‌یر گیرو

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات دانشگاه الزهرا

doi
10.30465/copl.2024.45092.3974
چکیده

نشانه‌شناسی، مطالعۀ هد‌ف‌دار عواملی است که در تولید و معنایابی نشانه‌ها و یا در فرآیند دلالت شرکت دارند. این علم به بررسی نشانه‌ها و رابطۀ معنایی آنها در یک نظام نشانگانی واحد می‌پردازد. نشانه‌شناسی اجتماعی به عنوان یکی از شاخه‌هایی نشانه‌شناسی از رویکردهای مهمِ نگرش بر معناست که هدف اصلی آن یافتن معنا از رفتارهای انسان در زندگی اجتماعی است. رمان که جایگاه بازنمایی اتفاقات اجتماعی است، از بسترهای مهم و قابل‌توجه برای تحلیل و معنایابی از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی است. رمان پژوهشی جمشید و جمک با موضوع روایت اساطیری از زندگی جمشید، نشانه‌های اجتماعی بسیاری را در خود جای داده است. در این مقاله، با اتخاذ روش کیفی، به تحلیل نشانه‌شناختی رمزگان‌های موجود در این رمان پرداخته‌ایم. نتایج به دست‌آمده نشان می‌دهد، براساس دیدگاه پی‌یر گیرو، نشانه‌های مربوط به هویت مانند خواب،‌ مکان و غذاها با معانی ضمنی‌ای مانند «فریفته‌شدن توسط اهریمن»، «اهمیت به مردم از جانب جمشید» و «تأثیر مستقیم خوراک در روح و شخصیت انسان» و نشانه‌های مربوط به آداب معاشرت مانند لحن‌ها و اطوار‌پژوهی با بارمعنایی «آگاه‌کننده و هشداردهنده» از پرکاربردترین نشانه‌ها در این رمان است.