فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیان مساله: در معماری ایران آثاری باشکوه وجود دارد که مهندسان با بهره‌گیری از پیمون و هندسه خلق نموده‌اند. تناسب در عین اینکه یک عامل تعیین کننده برای هماهنگی است یکی از مسائل همیشگی مورد بررسی معماری نیز بوده است. مساجد ایرانی از بناهای مهم تمدن اسلامی است که در دوره‌های چهارگانه معماری ایران مهندسان از تناسبات برای پاسخگویی بهتر به عملکردی بودن فضاها و زیبایی و دید بصری بناهای مهمی مانند مساجد بهره‌مند می‌شدند. لذا در این پژوهش به بررسی تطبیقی تناسبات فضای داخلی گنبدخانه مساجد در چهار دوره معماری ایرانی پرداخته شده است.هدف : با توجه به اهمیت مساجد در تمدن اسلامی به نظر می‌رسد درطراحی و ساخت فضای گنبدخانه مساجد از تناسبات مشخصی استفاده شده است که پژوهش حاضر به کشف تناسبات فضای داخلی گنبدخانه در مساجد چهار دوره معماری ایران پرداخته است.روش تحقیق : با توجه به غیرتصادفی بودن نمونه‌های مورد بررسی، ابعاد و اندازه‌های فضای داخلی گنبدخانه مساجد بر مبنای تناسبات با شیوه شبه تجربی و با روش استقرایی تحلیل شده‌اند.گردآوری داده‌ها در این پژوهش به شیوه بررسی اسناد و مدارک کتابخانه‌ای، تحلیل نقشه ها و داده های تصویری است.نتیجه گیری : از بین نمونه‌های مورد بررسی تناسبات و هندسه فضای داخلی گنبدخانه در معماری چهارگانه در هردوره متغیر بوده است. به این ترتیب که مساجد یک دوره دارای تناسبات مشابه باهم می‌باشند ولی در دوره‌های دیگر تناسبات تغییر کرده‌اند. به طوری که در مساجد سبک خراسانی این تناسبات حدود 0.3_ 0.5، در مساجد سبک رازی بین 1.5_ 1.2، سبک آذری 2.2_1.5 و دوره اصفهانی بین 1.4 _1.3 است.