ارزیابی نگرش آبخیزنشینان به طرح‌های مدیریتی در آبخیز ریمله

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

2 دانشیار پژوهشکده ی حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویجی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران

doi
10.22092/wmrj.2022.358184.1460
چکیده

نگرش آبخیزنشینان به طرح‌های مدیریتی در آبخیز ریمله از دیدگاه بهره‌برداران بررسی شد. آبخیز ریمله یکی از زیرآبخیز‌های رود کشکان است. جامعه‌ی آماری همه‌ی سرپرستان خانوارهای روستایی در این آبخیز بود. شاخص‌های سنجش نگرش بهره‌برداران به کنش‌های مدیریتی آبخیز از مقاله‌ها و کتاب‌های علمی گرفته‌شد. روایی و پایایی پرسش‌نامه­ ها آزموده شد (آلفای کرونباخ = 0/827). برپایه‌ی رابطه‌ی کوکران و با روش نمونه گیری انتساب متناسب به 135 آبخیزنشین از جامعه‌ی آبخیزنشینان مراجعه شد. اثر کنش‌های مدیریتی آبخیز بر معیارهای اقتصادی و اجتماعی با آزمون فریدمن رتبه‌بندی و ارزیابی شد. در میان شاخص‌های بهبود تراز درآمد اقتصادی آبخیزنشینان، شاخص‌ تبدیل دیم‌زارهای کم‌بازده به باغ (میانگین رتبه 16/44) بیش‌ترین امتیاز گرفت. بیش‌ترین امتیاز در میان شاخص‌های بهبود تراز دانش، و آگاهی و توان اقتصادی خانوار آبخیزنشینان به ‌کاربرد مناسب ظرفیت دیگر نهادها (میانگین رتبه 7/9) داده شد. نتیجه‌ی این پژوهش ‌قابل استفاده برای مدیران و تصمیم­گیران آبخیز در حفظ اندوخته‌های آب و خاک و افزایش توان‌مندی اجرایی فعالیت ­های مدیریتی در مقیاس آبخیز است.