فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیران و دستگاه ­های اجرایی همواره بر ارزیابی کنش‌های سازه‌یی و زیستی در آبخیزها تاکید کرده‌اند. برای دست‌یابی به آن نیاز به روی‌کردی یک‌پارچه در ارزیابی و مدیریت است، که در آن فرآیندها و همه‌ی اثرهای فیزیکی، اقتصادی، و اجتماعی در نظر گرفته شود. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی اثر کنش‌های زیستی انجام‌شده بر پایه‌ی معیارهای فیزیکی، اقتصادی، و اجتماعی در آبخیز بوشکان در شرق استان بوشهر است. چهار گزینه­ ی اجراشده‌ی کنش‌های زیستی در منطقه شامل نهال‌کاری، نهال­ کاری همراه با ساخت هلالی­ های آبگیر (چاله‌ی فلسی)، شیارزنی، و شیارزنی همراه با نهال­ کاری مشخص شد. برای ارزیابی گزینه­ ها، شاخص­ های معیاری فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی هر گزینه محاسبه شد. پس از بمعیارکردن شاخص‌ها و وزن­ دهی به آن­ ها به روش دلفی، گزینه­ ها اولویت­ بندی شد. نتیجه‌ی تحقیق نشان داد که گزینه ­ی شیارزنی همراه با نهال‌کاری، نهال­ کاری همراه با ساخت هلالی‌های آبگیر، نهال‌کاری، و شیارزنی به‌ترتیب با مساحت­ های 16554، 2155، 9655 و 428 هکتار و وزن­ های 0/878، 0/741، 0/701 و 0/649 در اولویت‌های اول تا چهارم است. ازین‌رو نتیجه ­گرفته می­ شود که گزینه‌ی­ شیارزنی همراه با نهال ­کاری در آبخیز بوشکان بهترین گزینه است. بنابراین با کمک روی‌کرد گزینه ­سازی و ارزیابی گزینه ­های مدیریت زیستی، برنامه‌ریزان و بهره‌برداران آبخیزها می‌توانند پس از آگاهی از نتیجه‌ی کنش‌های گوناگون برترین گزینه ­های ممکن را انتخاب کنند. پیشنهاد می ­شود شاخص­ ها، معیارها، و دیگر روش های اولویت­ بندی نیز برای بررسی اثرهای اجرای گزینه ­های کنش‌های زیستی با در نظرگرفتن همه‌­ی محدودیت­ ها در آبخیزها به‌کار برده‌شود.