پژوهشی در اصل و منشأ شعر «رنج و گنج» ملک الشعراءبهار

نویسندگان

1 عضوهیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، تهران. ایران

doi
10.30465/copl.2023.44846.3953
چکیده

غالبِ منابعی که تاکنون شعر رنج و گنجِ ملک‌الشعراء بهار را بررسی‌کرده‌اند فابل لافونتن را سرچشمۀ آن دانسته-اند، در این مقاله، منشأ اصلی شعر بهار را در میان کهن‌ترین فابل‌ها به جامانده از ازوپِ یونانی یافته، با ذکر مأخذ ارائه کرده‌ایم. درست است که ملک‌الشعراء بهار شعر خود را از ترجمه منثور «زارع و پسرانش» فابل لافونتن گرفته‌، اما مضمونِ اصلی حکایت از آنِ ازوپِ(Æsop) یونانی (620–564.BCE) است که در میان حکایت‌های خود آورده‌است. ازوپ، حکایت‌هایش را به خاطر پند اخلاقی نهفته در آن‌ها‌ می‌نگاشت؛ این حکایت‌ها در دست لافونتن ابزاری می‌شود برای قصه‌گویی که با زمینه‌سازی، دورنماپردازی، دیالوگ‌های نمایشی که با نتیجه‌گیری‌های اخلاقی همراه می‌گردد. ملک‌الشعرا بهار هم با اشراف و اِشعاری که به ادبیات و منظومۀ فکری ایرانی دارد، ضمنِ بهره‌گیری از عناصر بومی، حکمت نهفته در حکایت ازوپ و لافونتن را در قطعه ادبی منظوم، متناسب با ذوق فرزندانِ سرزمین خود بیان کرده‌است. این مقاله به روش توصیفی‌ـ-تحلیلی، اصل و منشأ شعر رنج و گنج ملک‌الشعراء بهار را بررسی‌می‌کند. ارائه سرچشمۀ منظومه بهار و مقایسۀ نگرش فرهنگ‌های مختلف به موضوعی واحد، از هدف‌های این مقاله است.

کلیدواژه‌ها