بازشناسی راهکارهای پاسخ به نیاز کبوتران در معماری کبوترخانههای ایران
نویسندگان
1 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
3 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
doi
10.22034/ahdc.2024.21635.1804چکیده
خواستهها و نیازهای کاربران، دو مؤلفة اساسی در طراحی معماری هستند. در بناهایی چون زیستگاههای مصنوعی آبزیان و کبوترخانهها که کاربر غیر انسان است، امکان دریافت خواستهها از طریق ارتباطهای کلامی نیست؛ ازاینرو نیاز، مهمترین مؤلفة کاربر است. هدف از تحقیق حاضر کشف روشهای پاسخگویی به نیازهای کبوتران در کبوترخانههای ایران بوده است. روش تحقیق پژوهش حاضر کیفی و پارادایم آن تفسیری بوده است. این تحقیق مبتنی بر روششناسی تحلیل محتوا شکل گرفته است. برای طبقهبندی اطلاعات از دستهبندی نیازهای حیوانات استفاده شده است. این نیازها در سه دستة فیزیولوژیکی، ایمنی (امنیت) و رفتاری (روانی) جای گرفتهاند. بر حسب فیشها، نیازهای فیزیولوژیک در دستههای تغذیه (آب و غذا)، تهویه (تنفس) و آسایش حرارتی (حفظ دمای بدن) قرار داده شدهاند. نیاز ایمنی در دو دستة ایمنی و امنیت جای گرفته است. در نهایت نیازهای رفتاری در دستههای عشق و قلمروپایی (و احساس تعلق) قرار داده شدهاند. نتیجه آن شد که نیاز به تغذیه، توسط حفر چاه و مکانیابی (احداث در نزدیکی رودخانهها یا مزارع کشاورزی) و همچنین بهصورت غیر محیطی از طریق دانهپاشی پاسخ داده شده است. نیاز به تهویه توسط فلفلدانها و سایر عناصر پاسخ داده شده است. آسایش حرارتی به روش بهرهمندی از خشت با ضخامت مناسب در اقلیم گرم و خشک و همچنین کاهش بازشو در اقلیم سرد و روشهای دیگری پاسخ داده شده است. نیاز ایمنی و امنیت به روشهای متعدد کالبدی پاسخ گرفتهاند که ایمنی به راهکارهای پایداری ساختمان و رفع خطرات ناشی از کالبد مربوط بوده است و امنیت به راهکارهای ممانعت از نفوذ سایر موجودات مخاطرهآمیز مربوط بوده است. نیاز به عشق توسط لانهسازی و نیاز به قلمروپایی (و احساس تعلق) توسط نوارهای رنگی پاسخ داده شدهاند. به عبارت بهتر، بیشتر نیازهای شناسایی شده برای کبوتران بهصورت معمارانه (از طریق کالبد، سازه، مکانیابی و...) در کبوترخانههای ایران پاسخ گرفتهاند.