فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نسبت رعنایی ایوان از دوره ایلخانی تا صفوی در بناهای یزد دچار تحولات گسترده‌ای شده است. تحولات ساختاری ایوان حامل دگرگیسی‌های نظری و عملی معماری این ناحیه بوده که نتیجه آن در گوناوندی فضای ایوان مشاهده می‌گردد. به دلیل تنوع به‌کارگیری ایوان در این مقطع تاریخی و عدم انجام تحقیقی جداگانه درباره کرونولوژی و تحولات ضریب رعنایی ایوان در شهر یزد، این پژوهش به آن مبادرت ورزیده است. روش انجام این تحقیق، تحلیلی ـ تاریخی بوده و داده‌های موردنیاز پژوهش از طریق اسناد و مدارک کتابخانه‌ای، تحلیل نقشه‌ها و بررسی میدانی جمع‌آوری گردیده است. در این پژوهش تحولات ساختاری، تناسبات، ابعاد و اندازه‌های ایوان مدارس، خانه‌ها و مساجد دوره آل مظفر، تیموری و صفوی تحلیل و بررسی‌شده‌اند. ضمن اینکه به عنوان نمونه با استفاده از مدل‌سازی عددی و تحلیل سازه، رفتار سازه‌ای ایوان خانه‌های دوره‌های آل مظفر و صفوی نیز با یکدیگر مقایسه شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ضریب رعنایی در دوره آل مظفر در خانه‌ها و مدارس به نهایت خود می‌رسد. در این دوره ضریب رعنایی از تناسبات کشیده و هندسه جهت نمایش عمودیت و اقتدار کمک می‌گیرد. در دوره آل مظفر، رعنایی از اینرسی جرز بصورت توپر، مهار جانبی و قیود تعریف‌شده در ارتفاع استفاده شایانی می‌نماید همچنین کوشش می شود ضخامت جرز با میزان بارگذاری روی جرز متناسب شود. ضریب رعنایی در دوره تیموری کاهش‌یافته و با استعانت جرز ـ ستون، چکاد زیاد، کوشکواره و متخلخل شدن جرز، تعریف تکیه‌گاه با ساخت کمرپوش، تقطیع طاق آهنگ و سبک‌سازی سعی در جبران رعنایی نموده است. در دوره صفوی کاهش تناسبات داخلی فضا تداوم داشته و اقداماتی همچون ایجاد جرز منقطع و دیوارـ ستون، سبک‌سازی سربار جرز با تعریف پرکننده سبک، خنثی‌سازی نیروها، افزایش اینرسی با ایجاد ساختار نردبانی، ایجاد تکیه‌گاه در راستاهای متفاوت جرز و خطای بصری، رعنایی ایوان را تحت تأثیر قرار داده است.