بررسی نمادهای رؤیاهای سه داستان کوتاه سیمین دانشور بر اساس آرای کلاریسا پینکولا استس (مرز و نقاب، از پرنده‌های مهاجر بپرس، ساواکی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ، رشته زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران

4 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران

doi
10.30465/copl.2023.45231.3984
چکیده

این جستار با رویکرد روانشناسی یونگی و از منظر نظریات کلاریسا پینکولا استس به بررسی رؤیاهای سه داستان کوتاه سیمین دانشور پرداخته است. خواب و همواره مایة شگفتی انسان بوده و بشر از دورترین ایام با بهت و حیرت به تصاویر پُر رمز‌و‌راز رؤیاها نگریسته و در پی درک معنای آنها برآمده است. رؤیاها علاوه بر اینکه الهام‌بخش بسیاری از اختراعات علمی بوده‌اند، بازتاب خود را در آفریده‌های هنری نیز یافته‌اند. ادبیات به‌مثابه آیینة تمام‌نمای زندگی بشر با تمامِ طیفِ سایه‌روشن‌های آن نیز بیشترین بهره را از تصاویر رؤیاها برده و از خواب و رؤیا به عنوان یکی از مهم‌ترین شگردهای پیشبرد داستان‌ و نمایش ذهنیات شخصیت‌ها سود جسته است. در ادبیات معاصر فارسی، سیمین دانشور از نویسندگانی است که به وفور از این شیوه استفاده کرده و انواع رؤیاها را در داستان‌هایش گنجانده است. از سوی دیگر، روانشناسی نوین و خصوصاً مکتب روانشناسی یونگی با تأکید فراوانش بر اهمیت رؤیاها ، پیوند محکمی با حوزة نقد آثار ادبی و خواب و رؤیاهای آنها یافته است. این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی و با تکیه بر آرای کلاریسا پینکولا استس، روانکاو پسایونگی، کوشیده است رمز رؤیاهای سه داستان کوتاه دانشور-«مرز و نقاب»، «از پرنده‌های مهاجر بپرس»، و «ساواکی»- را بگشاید و اهمیت آنها در خط کلی داستان و تحول شخصیت‌‌ها را نشان دهد. در پایان روشن می‌شود که این رؤیاها بخش ناگسستنی داستان هستند و سرنخ‌های مهمی درمورد چگونگیِ سیر حوادث داستان به دست می‌دهند.کلیدواژه‌ها: روانشناسی پسایونگی؛ کلاریسا پینکولا استس؛ خواب و رؤیا؛ سیمین دانشور؛ داستان کوتاه