بررسی عوامل ظهور و گسترش ادبیات چپ مارکسیستی در ایران
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه سلمان فارسی کازرون. کازرون. ایران.
2 گروه زبان وادبیات فارسی.دانشکده علوم انسانی.دانشگاه سلمان فارسی.کازرون.ایران
doi
10.30465/copl.2023.43892.3914چکیده
ورود اندیشه چپ مارکسیستی در آغاز قرن چهاردهم هجری به ایران، آفرینشگر دگرگونیهای ژرف و دامنهداری در تمامی شاخصههای فرهنگی ایران، بویژه ادبیات بوده است. محصول این جریان فکری، ادبیات نوظهوری مبتنی بر اندیشههای مارکسیسم – لنینیسم بود که بسرعت در ایران رشد و گسترش یافت. چنانکه اکثر نویسندگان، شاعران و مترجمان، به این مکتب فکری گرایش یافتند و بخش عمدهای از آثار مهم ادبی که بدنه ادبیات معاصر ایران را تشکیل میدهند، تحتتأثیر آموزههای چپ مارکسیستی خلق شد. در راستای پاسخ به این پرسش که چه عواملی باعث رشد و گسترش ادبیات چپ در ایران شدند، پژوهش حاضر دو عامل کلی زیربنای فکری و بسترهای اجتماعی را مطرح میکند و با تکیه بر شواهد تاریخی سعی میکند نشان دهد عواملی چند، ازجمله زمینههای اجتماعی برخاسته از انقلاب مشروطه، پیروزی انقلاب اکتبر، تغییر مناسبات ایران با کشور قدرتمند همسایه و فعالیت گسترده احزاب چپ، زمینه ظهور و گسترش ایدئولوژی مارکسیسم – لنینیسم را بعنوان زیربنای فکری ادبیات چپ، در ایران فراهم آوردند. از سوی دیگر با استناد به شواهد ادبی سعی بر اثبات این مدعا میشود که همسویی و تطابق شاخصههای ادبیات چپ مانند: واقعگرایی، اعتراض، نوگرایی و ... با نیازهای ادبی جامعه ایران که در فرایند تحول ساختاری خود به ادبیاتی نوین و پیشرو نیاز داشت، بستر اجتماعی رشد و گسترش ادبیات چپ در ایران را مهیا کرد.