فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

صاحب‌منصبان همواره در دوره‌های مختلف در ساخت آثار معماری تاثیرگذار بودند. در دورۀ صفوی شکل جدیدی از حمایت از آثار معماری پدید آمد. صاحب‌منصبان در این دوره از جانب بانی اصلی، یعنی شاه، به حمایت از معماری می‌پرداختند. این تدبیر موجب شد که انگیزه‌های شاه و درباریان همسو شود و همۀ ثروت و قدرت ایشان در جهت حمایت از معماری گرد آید. توصیف جهانگردان از قم در دورۀ صفوی نشان می‌دهد که شهر در این دوره، از رونق و آبادانی خوبی برخوردار بوده است. قم در این دوره علاوه بر اینکه در مسیر شاهراه ارتباطی تردد خانوادۀ سلطنتی از دارالسلطنۀ اصفهان به دارالسلطنۀ قزوین و دارالسلطنۀ اردبیل بود، پایگاه مهمی برای مذهب شیعه بود و از آنجایی که شاهان صفوی، مروج مذهب شیعه بودند، سبب شد تا این شهر مورد حمایت شاهان و صاحب‌منصبان صفوی قرار گیرد. برخی از آن‌ها حتی در بازه‌های مختلف زمانی بنا به دلایل مختلف در قم حضور و اقامت کوتاه‌مدت و یا بلندمدت داشتند و این امر اهمیت قم را در دورۀ صفوی نشان می‌داد. این مقاله قصد دارد به این پرسش پاسخ دهد که «صاحب‌منصبان دورۀ صفوی چه نقشی در آبادانی شهر قم داشتند و معماری شهر قم در این دوره چه تغییراتی کرد؟». روش تحقیق این پژوهش تفسیری تاریخی است و بر اساس اطلاعات جمع‌آوری‌شده از اسناد و منابع دست‌اول و سپس یافته‌های منابع جدید پیرامون وضعیت شهر قم در دورۀ صفوی، به تحلیل می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که صاحب‌منصبان و افراد صاحب‌نام که لزوما ساکن شهر قم هم نبودند حامی آبادانی این شهر بودند و اقدامات آنان فقط اماکن مذهبی را شامل نمی‌شد و ساخت مدارس متعدد، مرمت بناهای قدیمی، تعمیر باروی شهر، ایجاد سیل‌بند و موارد دیگر از جملۀ این اقدامات بود.