تحلیل مکانی زمین لغزش در ارتباط با زمین ساخت فعال بر مبنای شاخص‌های ریخت‌زمین‌ساخت در آبخیز رود خیرآباد

نویسندگان

1 دکترای ژئومورفولوژی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22092/wmrj.2022.357444.1453
چکیده

فعالیت‌های نوزمین‌ساخت نقش مهمی در افزایش روی‌داد زمین‌لغزش دارد. این پژوهش برای بررسی ارتباط و اندازه‌ی تأثیرپذیری رخ‌داد زمین‌لغزش از زمین‌ساخت فعال در آبخیز رود خیرآباد انجام شد. فعالیت نوزمین‌ساخت در چهار زیرحوزه‌ی این رود بر پایه‌ی شش شاخص ریخت‌زمین‌ساخت (مورفوتکتونیک) V/A، Bh، P، Br، Ff و Tf محاسبه شد. این شاخص‌ها در هر زیرحوزه با نرم‌افزار آرک جی‌آی‌اس و مدل رقومی ارتفاعی (DEM10M) و افزونه‌ی Archydro به‌دست آمد. هر شاخص از دیدگاه فعالیت زمین‌ساختی به سه رده تقسیم شد، و برپایه‌ی تقسیم‌بندی هر شاخص، تراز فعالیت زمین‌ساختی کل بر پایه‌ی شاخص زمین‌ساخت فعال نسبی (Iat) منطقه تعیین شد. فعالیت نوزمین‌ساخت در زیرحوزه‌ی شاه‌بهرام خیلی‌زیاد، در زیرحوزه‌های دهدشت و سرپری زیاد، و در زیرحوزه‌ی خیرآباد کم‌ بود. با روی‌هم‌گذاشتن نقشه‌ی پراکنش زمین‌لغزش با نقشه‌ی پهنه‌بندی زمین‌ساخت فعال، درصد تراکم زمین‌لغزش در پهنه‌های گوناگون زمین‌ساختی، و نقش زمین‌ساخت فعال در رخ‌داد زمین‌لغزش آشکار شد. نتیجه نشان داد که 587/75 هکتار از پهنه‌ی زمین‌لغزش‌ها در محدوده‌ی با فعالیت زمین‌ساختی خیلی‌زیاد (33/13% از پهنه‌ی کل حوزه) بود. بر همین پایه 199/09 هکتار از وسعت زمین‌لغزش‌ها در محدوده‌ی با فعالیت زمین‌ساخت زیاد و کم‌ (بیش از 66% از کل حوزه) روی داده‌است. این پراکنش نشان‌دهنده‌ی وابستگی رخ داد زمین‌لغزش به زمین‌ساخت فعال و نقش زمین‌ساخت فعال در روی‌داد زمین‌لغزش است.