فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با آغاز جنگ هشت ساله میان ایران و عراق، جنگ و پیامدهای آن با نمودهای مختلفی در رسانه‌های ایران و جهان و همچنین آثار بسیاری از نویسندگان بازتاب یافت؛ اما برخی از این آثار، به‌خصوص آن دسته که از سال‌های جنگ فاصله گرفته‌اند، همانند یک رسانۀ قوی عمل‌کرده و تعابیر متفاوت و مؤثرتری از این واقعیت‌ اجتماعی ارائه‌داده‌اند؛ چرا که اگر زبان و روایت را یکی از قوی‌ترین ابزار ارتباطی قلمدادکنیم، ادبیات جنگ می‌تواند یکی از مهم‌ترین ابزار برای بازنمایی تأثیر فجایع سرکوب‌شدۀ جنگ در اذهان جمعی باشد. رمان دیوار نوشته علیرضا غلامی را شاید بتوان در این دسته از آثار جای‌داد. دیوار یک داستان جنگ تمام‌عیار است؛ روایتی حاکی از نگاهی رئالیستی، غیرمتعارف و متفاوت به مسألۀ جنگ ایران و عراق که با آن‌چه در زمینۀ جنگ در جامعه جاری است، متفاوت و در تقابل است. در این جستار، دیوار با روش تحلیل کیفی- کمی و با توجه به آرای ترومای فردی فروید و ترومای جمعی جفری الکساندر بررسی‌شده‌است. مؤلفه‌های خشونت، ویرانی، فریاد، مرگ و دیسیپلین به ترتیب بیشترین نقش را در بروز تروما در شخصیت‌های دیوار داشته‌اند. تروما بنیان روابط‌ این انسان‌‌ها را دگرگون کرده و هویتی برای آن‌ها باقی نگذاشته‌است؛ تا آن‌جا که هویت از دست رفتۀ مردم در راوی‌ای بی‌نام و شهری بی‌نام انعکاس یافته‌است. پیامدهای عینی تروما در این داستان، در قالب شوک، اضطراب، سردی و بی‌عاطفگی، کرختی و انزوا، اختلال در رفتار کودکان، پرخاش، مرور خاطرات تلخ و نابودی ارتباطات انسانی نمود یافته است.