پیشبینی استوکستیکی احتمالات وقوع خشکسالی (مطالعه موردی: شمال غرب ایران)
نویسندگان
1 دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه
2 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه
doi
چکیده
توابع توزیع عمومی (Generalized distribution functions) برای پیشبینی احتمالاتی خصوصیات مختلف خشکسالی در شمال غرب ایران با استفاده از روش شبیهسازی مونتکارلو، تئوری ران و شاخص بارش استاندارد (SPI) توسعه داده شدهاند. چنین هدفی صرفاً بر اساس دادههای تاریخی یا ثبت شده بارندگی کاملاً غیر ممکن به نظر میرسد، چرا که دادههای تاریخی، بدون در نظر گرفتن طول دوره آماری آنها، تنها یک سری یا نمونهای از هزاران سری ممکن جامعه آماری دادهها محسوب میشوند. بنابر این، یک روش استوکستیکی به طور وسیع برای تولید 1000 سری زمانی بارندگی در دوازده ایستگاه سینوپتیک در شمال غرب ایران استفاده شده است. دادههای مصنوعی تولید شده، به عنوان پایهای برای پایش خشکسالی جهت مشخص کردن مجموعهای از ویژگیهای خشکسالی ممکن از قبیل مدت، شدت، بزرگی و فواصل بین دو خشکسالی متوالی، به کار گرفته شده و توزیع احتمالی ویژگیهای مختلف خشکسالی بر اساس شاخص SPI و ماتریس احتمال انتقال رخدادهای خشکسالی توسعه یافته است. نتایج نشان داد که انتظار خشکسالیهایی با تداوم پنج سال یا بیشتر در منطقه مطالعاتی تقریباً نزدیک به صفر بوده است. همچنین بررسی همگرایی خشکی سالیانه با ماههای مختلف سال نشان داد که ماههای پر باران سال نقش اصلی در تعیین موقعیت خشکی سال ایفا نموده و بقیه ماههای سال که به عنوان ماههای کمباران مطرح هستند، تقریباً نقش بسیار ناچیزی دارند. همچنین نتایج مطالعه مؤید محدودیت اساسی دادههای تاریخی در مطالعات پایش خشکسالی و ضرورت به کارگیری روش مونتکارلو برای استنتاجهای دقیق و واقعی از پدیده خشکسالی هستند.