پیش‌بینی استوکستیکی احتمالات وقوع خشکسالی (مطالعه موردی: شمال‌ غرب ایران)

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

2 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه

doi
چکیده

توابع توزیع عمومی (Generalized distribution functions) برای پیش­بینی احتمالاتی خصوصیات مختلف خشکسالی در شمال غرب ایران با استفاده از روش شبیه­سازی مونت­کارلو، تئوری ران و شاخص بارش استاندارد (SPI) توسعه داده شده­اند. چنین هدفی صرفاً بر اساس داده­های تاریخی یا ثبت شده بارندگی کاملاً غیر ممکن به نظر می­رسد، چرا که داده­های تاریخی، بدون در نظر گرفتن طول دوره آماری آن­ها، تنها یک سری یا نمونه­ای از هزاران سری ممکن جامعه آماری داده­ها محسوب می­شوند. بنابر این، یک روش استوکستیکی به طور وسیع برای تولید 1000 سری زمانی بارندگی در دوازده ایستگاه سینوپتیک در شمال غرب ایران استفاده شده است. داده­های مصنوعی تولید شده، به عنوان پایه­ای برای پایش خشکسالی جهت مشخص کردن مجموعه­ای از ویژگی­های خشکسالی ممکن از قبیل مدت، شدت، بزرگی و فواصل بین دو خشکسالی متوالی، به کار گرفته شده و توزیع احتمالی ویژگی­های مختلف خشکسالی بر اساس شاخص SPI و ماتریس احتمال انتقال رخداد­های خشکسالی توسعه یافته است. نتایج نشان داد که انتظار خشکسالی­هایی با تداوم پنج سال یا بیشتر در منطقه مطالعاتی تقریباً نزدیک به صفر بوده است. همچنین بررسی همگرایی خشکی سالیانه با ماه­های مختلف سال نشان داد که ماه­های پر باران سال نقش اصلی در تعیین موقعیت خشکی سال ایفا نموده و بقیه ماه­های سال که به عنوان ماه­های کم­باران مطرح هستند، تقریباً نقش بسیار ناچیزی دارند. همچنین نتایج مطالعه مؤید محدودیت اساسی داده­های تاریخی در مطالعات پایش خشکسالی و ضرورت به کارگیری روش مونت­کارلو برای استنتاج­های دقیق و واقعی از پدیده خشکسالی هستند.