نقش شعر و موسیقی در ماندگاری آیین‌های‌ نوروزی بر اساس نظریۀ حافظۀ جمعی هالبواکس

نویسندگان

1 گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 گروه موسیقی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22059/jsal.2023.92667
چکیده

نوروز تنها جشن شروع سال جدید نیست بلکه گنجینه‌ای از فرهنگ و هنر پارسی است. مسئلۀ اصلی در تحقیق  حاضر،  بررسی نقش شعر و موسیقی در ماندگاری آیین‌های نوروزی از گذشته تا امروز است. شناخت عوامل اثرگذار در ماندگاری یک آیین، به‌ویژه عواملی چون شعر و موسیقی در آیین کهنی مانند نوروز و هم‌چنین مطالعۀ نوروز به‌عنوان میراثی شفاهی در قالب یک پدیدۀ اجتماعیِ منطبق با نظریۀ حافظۀ جمعی هالبواکس از مهم‌ترین اهداف این تحقیق به‌شمار می‌آید. در این راستا تلاش می‌شود به این پرسش‌ها پاسخ داده شود: چه عواملی در زنده‌ماندن آیین‌های نوروزی دخالت دارند؟ همراهی شعر و موسیقی با یکدیگر چه نقشی در حیات آیین‌های یک فرهنگ دارد؟ با مطالعات انجام‌شده می‎توان دریافت جشن نوروز با شروط لازم آیین‌ها در نظریۀ حافظۀ جمعی یعنی اسطوره، زبان و مناسک یادبودی هم‌راستاست. از دیگر یافته‌های تحقیق می‌توان به نقش شعر و موسیقی به‌عنوان ابزارهای انتقال حافظه‌جمعی در حیات و ماندگاری آیین‌های نوروزی ذکر کرد. همچنین شعر و موسیقی زمانی سبب رسوخ در حافظۀجمعی انسان می‌شوند که همراه یکدیگر باشند و ممکن است حضور هرکدام از دو عنصر شعر و موسیقی به‌تنهایی نتیجه‌ای غیر از نتیجۀ حاصل از همراهی‌شان را نشان می‌دهد. پژوهش حاضر به روش توصیفی ــ تحلیلی به بررسی موضوع پرداخته و گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای و مصاحبه‌های میدانی بوده است.