شناخت توزیع مکانی احتمال رخداد فرسایش خندقی با مدل بیشینهی آنتروپی
نویسندگان
1 استادیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدهی منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 دانشجوی دکترای گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدهی منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 دانشیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدهی منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدهی منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران
5 دانشیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران
doi
10.22092/wmrj.2021.354647.1415چکیده
فرسایش خندقی (آبکندی) یکی از مهمترین نوعهای فرسایش آبی است که به دلیل تأثیرهای درونمنطقهیی و برونمنطقهیی، نقش زیادی در ویرانی و نابودی توان تولید سرزمین دارد. تهیهی نقشهی مکانی احتمال رخداد فرسایش خندقی برای مدیریت مناسبتر کاربری زمین با هدف کاهش تخریب زمین در منطقههای آمادهی رخداد خندق کارآیی زیادی دارد. پراکنش این فرسایش در ایران و گستردگی عاملها و فرآیندهای مؤثر بر ایجاد آن، مانعی بزرگ در ایجادکردن مدلی فراگیر برای پیشبینی رخداد آن در مقیاس بزرگ است. هدف از این تحقیق تهیهکردن نقشهی احتمال رخداد فرسایش خندقی با مدل یادگیری ماشینی بیشینهی آنتروپی در استان فارس است. در این پژوهش از متغیرهای مرتبط با ویژگیهای زمینی و به ویژه خاک بهرهگیری شد. سطح زیر منحنیِ ویژگیِ عاملِ گیرنده بیش از 90% بهدست آمد، که نشان میدهد مدل بهخوبی توانست فرسایش خندقی را با داده ها ارزیابی کند. برپایهی یافتههای آزمون جکنایف، متغیرهای احتمال رویداد افق R، عمق خاک، درصد قطعههای درشتدانه، پیاچ در محلول کلرید پتاسیم، و درصد ذرههای لای بیشترین تأثیر را در مدلسازی فرسایش خندقی داشت. نقشهی توزیع مکانی احتمال رخداد خندق، نقشهی حساسیت زمینها به فرسایش خندقی است. بر پایهی یافته ها بیشترین حساسیت به فرسایش خندقی در جنوب استان فارس است. نقشهی تهیهشده در این تحقیق میتواند نقشهی پایه برای آمایش سرزمین، مدیران و مهندسان شهرسازی، راهسازی، منابع طبیعی و کشاورزی باشد.
