بررسی کیفیت آب زیرزمینی و معرفی عامل‌های شیمیایی اصلی آن در ایستگاه آبخوان‌داری کوثر

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

2 کارشناس ارشد بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

3 کارشناس ارشد، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

4 کارشناس ارشد ایستگاه تحقیقات آبخوان‌داری کوثر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

doi
10.22092/wmrj.2021.355619.1429
چکیده

از سال 1397 تا 1399  از 20 چاه آب کشاورزی در آبخوان گربایگان فسا نمونه‌های فصلی آب زیرزمینی برداشته، و ویژگی‌های شیمیایی آن‌ها شامل هدایت الکتریکی، اسیدیته، مجموع مواد جامد حل‌شده (TDS)، سختی کل، نسبت ‌جذب ‌سدیم (SAR)، غلظت یون سولفات، کلر، پتاسیم، سدیم، منیزیوم، کلسیم، و بی‌کربنات سنجیده و بررسی شد. در این آبخوان میانگین هدایت ‌الکتریکی dSm-1 4/7، اسیدیته‌ 7/5، و میانگین نسبت ‌جذب‌سدیم آب حدود 6/7 بود. به‌جز بی‌کربنات تفاوت مقدار عامل‌های شیمیایی دیگر میان جایگاه‌های نمونه‌برداری در تراز 1% معنادار بود. تحلیل مولفه‌های اصلی TDS،SO4-2، HCO3- وNa+ را موثرترین متغیرها در بازتاب‌دادن کیفیت آب زیرزمینی آبخوان تعیین کرد. تحلیل عاملی نیز زیاد بودن اندازه‌ی TH، Na+، و HCO3- را نشان داد. تحلیل خوشه‌یی اندوخته‌های آب محدوده‌ی مرکزی آبخوان را در یک گروه با شباهت 97%، و دو گروه با شباهت‌های 93 و 70% جا داد. گروه نخست بیش‌ترین تاثیر را از پخش سیلاب و تغذیه‌ی مصنوعی می‌گیرد، و دو گروه دیگر در منطقه‌های حاشیه یا بیرون از طرح جا می‌گیرند. اگرچه مدیریت بهره‌برداری نامناسب و برداشت از آبخوان بی‌رویه است، کیفیت آب زیرزمینی در ناحیه‌های مرکزی آن ‌که بیش‌تر متاثر از تغذیه‌ی سیلاب است، بهتر است.