فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سؤال و جواب به‌عنوان یکی از رایج‌ترین انواع مناظره، گفتگوی بین دو نفر را با ابیاتی که با فعل «گفت» و مشتقات آن آغاز می‌شود، تبیین می‌کند. این‌گونه مناظره‌ها با خودستایی، تفاخر، سرزنش رقیب و مجاب‌کردن حریف همراه است و معمولاً به پیروزی یکی از طرفین مناظره منجر می‌شود. شاعران معاصر نیز در اشعار عاشقانه و اجتماعی خود به فراوانی از شیوۀ سؤال و جواب استفاده کرده‌اند و بیش از تفاخر و رقابت به مکالمه و تعامل و ایجاد فضایی چندصدا و گفتگومند پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی با پاسخ به این پرسش‌ها که سؤال و جواب در غزل‌های سنّتی و معاصر چه تفاوت‌هایی با هم دارند و عوامل ایجادکنندۀ این تفاوت‌ها چیست؟، استدلال می‌کند شعر معاصر به دلیل دگرگونی‌های حاصل از شرایط سیاسی و اجتماعی و درنتیجۀ تغییر جهان‌بینی و خطّ مشی شاعران، به سمت گفتگو حرکت می‌کند و هدف سؤال و جواب در غزل معاصر، روشن‌کردن موضوع و رسیدن به نقطۀ اشتراک است نه تخریب و پیروزی بر طرف مقابل و معمولاً بدون قضاوت پایان می‌یابد و نتیجه‌گیری بر عهدۀ خواننده گذاشته می‌شود.