تحلیل چندبعدی عوامل روان‌شناختی مؤثر بر رفتار سرعت غیرمجاز در رانندگان جوان: کاربرد مدل معادلات ساختاری

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی راه و ترابری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه مهندسی عمران، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22119/jte.2024.458776.2706
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر عوامل روانشناختی و نگرشی بر رفتارهای سرعت غیرمجاز در رانندگان جوان شهرستان بابل، استان مازندران انجام شد. نتایج حاصل از مدل‌سازی معادلات ساختاری، روابط معناداری را میان متغیرهای روانشناختی و رفتار سرعت غیرمجاز در این گروه از رانندگان نشان داد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که نگرش راننده نسبت به قوانین ترافیکی (با ضریب اثر 0.71) و دشواری در تنظیم هیجان (با ضریب اثر 0.61) به عنوان مهم‌ترین عوامل پنهان، نقش بسزایی در بروز رفتار سرعت غیرمجاز ایفا می‌کنند. این نتایج می‌تواند در طراحی مداخلات مؤثر برای کاهش رفتارهای پرخطر رانندگی و ارتقای ایمنی ترافیک مورد استفاده قرار گیرد. علاوه­براین، شاخص کنترل داخلی دیگر مولفه اثرگذار بر روی رفتار سرعت غیرمجاز رانندگان جوان (43/0-) بوده و شاخص دشواری در تنظیم هیجان خود متاثر از شاخص خوفریبی پائولهوس در پژوهش حاضر است. یافته‌ها نشان می دهد ابعاد خاصی مانند دسترسی محدود به راهبردهای تنظیم هیجان و عدم شفافیت عاطفی، به عنوان عوامل مهمی در گرایش به سرعت ظاهر شدند. این امر بر اهمیت پرورش آگاهی عاطفی و تجهیز رانندگان جوان به مکانیسم‌های مقابله‌ای مؤثر برای مدیریت احساسات خود در هنگام رانندگی تأکید می‌کند. علاوه­براین، مداخلات متناسب با تفاوت‌های فردی در ویژگی­هایی مانند رهبری، خودمختاری و استواری می‌تواند در ارتقای تصمیم‌گیری مسئولانه و انعطاف‌پذیری در برابر تأثیرات خارجی که ممکن است سرعت را تشویق کند مؤثرتر باشد. با توجه به یافته های پژوهش حاضر، اجرای مداخلات و برنامه‌های آموزشی بتواند در بهبود رفتار رانندگی جوانان از طریق توسعه مهارت‌های تنظیم هیجان، تحریف‌های شناختی، کنترل درونی، و تغییر نگرش‌ها می تواند بر روی کاهش رفتار پرخطر تخطی از سرعت مجاز در بین این گروه از رانندگان تاثیرگذار باشد.