ارزیابی توان زیست‌بومی کشاورزی آبی با روش های فعلی و مدل جدید EMOLUP در شهرستان فیروزآباد

نویسندگان

1 دانش‌آموخته‌ی کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی- مدیریت مناطق بیابانی، بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده‌ی کشاورزی، دانشگاه شیراز

2 دانشیار بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز

doi
10.22092/wmrj.2021.354720.1416
چکیده

ارزیابی توان زیست‌بومی سرزمین یا سنجش توان سرزمین قدمی پیش از بهره­برداری است. فیروزآباد یکی از شهرستان­های استان فارس است که اقتصاد عمده‌ی آن برپایه‌ی کشاورزی است. هدف اصلی این تحقیق ارزیابی توان زیست‌بومی برای کشاورزی آبی در شهرستان فیروزآباد برپایه‌ی روی‌کرد اصلاحی مدل­های فعلی و دادن مدل جدید  EMOLUP (مدل زیست‌بومی و اقتصادی- اجتماعی برنامه­ریزی بهره‌گیری زمین) با جی‌آی‌اس است. برای انجام ارزیابی از روش­های رایج کشور از جمله روش­های مخدوم، بیشینه‌ی محدودیت، میانگین­حسابی، مدل EMOLUP با بهره­گیری از میانگین هندسی، میانگین­حسابی وزنی ساده و میانگین­حسابی وزنی (شاخصی و معیاری) توأم با در نظر­گرفتن عامل‌های محدودیت­زا بهره‌ گرفته‌شد. برای افزایش دادن دقت ارزیابی کاربری کشاورزی آبی، شاخص تخریب اندوخته‌های آب و خطر خشک‌سالی نیز اضافه شد. نتیجه‌های اعتبارسنجی نشان داد که مدل EMOLUP در میان سایر مدل­ها بیش‌ترین اندازه‌ی دقت کلی (95/82) و ضریب کاپا (0/915) و ضریب درون طبقه‌یی (10/20) و درستی میانگین (96/36) را گرفت. روش میانگین­حسابی شاخصی و روش میانگین­حسابی شاخصی وزنی ساده کم‌ترین دقت کلی میان همه‌ی روش­ها را نشان داد. در کل، با اضافه کردن این دو شاخص و با مدل EMOLUP و ارزیابی شاخص­های دقت با واقعیت زمینی می­توان‌نتیجه­گیری‌کرد که فرآیند ‌طبقه­بندی ‌‌ارزیابی‌ توان زیست‌بومی ‌با این روش منطقی­تر از سایر روش­های رایج در کشور است.