بررسی و تحلیل بازتاب اندیشههای اگزیستانسیالیستی، در آثار ادبی و فرهنگی مصطفی رحیمی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه الزهرا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی
2 عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهرا
3 عضو هیات علمی ، گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بو علی سینا همدان
doi
10.30465/copl.2022.37746.3612چکیده
اگزیستانسیالیسم یکی از مکتبهای فکری تأثیرگذار بر اندیشههای حاکم بر ادبیات داستانی دهههای 40 و 50 ایران بودهاست. شرایط سیاسی و اجتماعی جامعه در آن دوران و احساس نیاز به ایجاد تغییر و بهکارگیری اندیشههای نو و همچنین ماهیت مکتب اگزیستانسیالیسم و ارتباط ویژهی آن با ادبیات، موجبات گرایش روشنفکران و نویسندگان به این فلسفه را فراهم کرد و در پی آن آثاری با ماهیتی اگزیستانسیالیستی یا تأثیرپذیرفته از آن نوشته و عرضه شد. این جستار برای نشان دادن چگونگی تأثیرپذیری آثار دورهی یادشده از اندیشههای اگزیستانسیالیستی، برخی از آثار مصطفی رحیمی(1305 – 1381 ش)، نویسنده و مترجم آثار سارتر در ایران، را مورد بررسی قرارداد. تأکید رحیمی بر بهکارگیری مکرر و هدفمند مؤلفههای اصلی فلسفهی اگزیستانسیالیسم چون: تقدم وجود، آزادی، انتخاب، مسئولیت، وانهادگی، پوچی، دلهره و اصالت شخصی یا اخلاق اگزیستانسیالیستی و توجه به ادبیات متعهد، در آثار منتخب این پژوهش، تأثیرپذیری او از این مکتب را به خوبی نشان داد. روش این پژوهش توصیفی تحلیلی است و حوزهی مطالعه در آن رمان «اتهام»، نمایشنامههای «تیاله» و «آناهیتا» و مقالهای از مجموعه مقالات «دیدگاهها» از آثار مصطفی رحیمی است.