بررسی گونه و مضمون داستان‌های رئالیسم سوسیالیستی در نشریات حزب توده ایران

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی

doi
10.30465/copl.2022.39519.3689
چکیده

حزب تودۀ ایران برای بیان دیدگاه‌های مورد نظر خود از گونه‌های مختلف ادبی نیز بهره گرفته‌است و ادبیات را به عنوان ابزاری برای بیان اندیشه‌های سیاسی به کار برده‌است. در میان گونه‌های ادبی، داستان ظرفیت قابل توجهی برای بیان اندیشه‌های حزبی داشت و بستری مناسب به شمار می‌آمد تا هم نویسندگان حرفه‌ای طرفدار حزب و هم تودة مردم در آن طبع‌‌آزمایی کنند. در این پژوهش با بررسی 14 نشریۀ وابسته به حزب توده، گونة داستان از منظر به کارگیری آموزه‌های رئالیسم سوسیالیستی بررسی شده‌است. بر اساس نتایج به دست آمده، مضامین به کار رفته در این داستان‌ها بیش‌تر دربارۀ فقر اقتصادی، فقر فرهنگی، ستم بر فرودستان، دعوت به اتحاد و مبارزه با ستمگران و دیگر موضوعات برخاسته از رویکرد رئالیسم سوسیالیستی است. از نظر سبکی نیز بعضی از این داستان‌ها بسیار ابتدایی و فاقد شگردهای داستانی هستند و بعضی دیگر از داستان‌ها بسیار حرفه‌ای نوشته شده است و نویسندگان با مهارت توانسته‌اند آموزه‌های حزبی را در لایه‌های زیرین متن بگنجانند. بخش دیگر آثار داستانی منتشر شده به ادبیات عامه اختصاص دارد که یکی از راهبردهای حزب توده در حوزۀ پژوهش‌های ادبی بوده است.