بررسی وتطبیق نیارشی دو آرامگاه باباتوکل و میرمطهر در روستای بابالنگر

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد در رشته‌ی مرمت و احیای ابنیه و بافت‌های تاریخی گرایش حفاظت و مرمت میراث معماری دانشگاه بین‌المللی

2 گروه مرمت دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین

3 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران

doi
10.22034/ahdc.2023.19266.1703
چکیده

موضوع پژوهش این مقاله بر مطالعه دو آرامگاه باباتوکل و میرمطهر واقع در روستای بابالنگر از توابع استان خراسان رضوی متمرکز است که نسبت به دیگر آثار موجودِ روستا، در وضعیت مناسب‌تری قرار دارند. این دو بنا از لحاظ فرهنگی و طبیعی در بستری غنی از ابنیه تاریخی در جوار خود بهره‌مند بوده اما تاکنون مورد بررسی و شناخت دقیق قرار نگرفته‌اند. چگونگی نیارش بناهای مورد بحث و دوره‌ها، ساختارهای تاریخی و بانیان احتمالی، پرسش‌های این پژوهش بود. شناخت هر چه بیشتر این دو آرامگاه موجب تصمیم‌گیری‌های موثرتری در آینده برای رفع آسیب‌ها و همچنین ماندگاری آن‌ها خواهد بود. هدف پژوهش مستندنگاری دو آرامگاه و بررسی پیشینه‌ی تاریخی آن‌ها و بررسی دوره‌بندی و الحاقات ابنیه و فنون ساخت و طراحی دو آرامگاه و مقایسه‌ بایکدیگر برای حصول نتایج مورد انتظار است. با استفاده از روش‌های گردآوری و مطالعات اسنادی، میدانی، ویژگی‌های دو آرامگاه بررسی شد. مطالعات اسنادی شامل مطالعه کتاب‌ها، سفرنامه‌ها، وقف‌نامه‌ها، عکس‌ها، مقالات، مجله‌ها و نشریات، پایان‌نامه‌های مرتبط و سایر موارد تحقیقاتی است. مطالعات میدانی نیز از طریق حضور و بازدید از سایت، رولوه و اصلاح نقشه‌ها و تهیه عکس انجام گرفته و همچنین مصاحبه و گفتگو با صاحب‌نظران، کارشناسان و اهالی منطقه بود. روند پژوهش مشخص کرد که دوره ساخت بنا، مربوط به عصر تیموری است و شخصی با لقب «بلقیس زمان» بانی آن بوده است. هسته اولیه آرامگاه‌ها، مقبره‌ای چهارتاقی گنبددار با چهار بازشو بوده که در دوره‌های بعد سه بازشو بسته و دو ایوان در قسمت شرقی بنا اضافه شده است. نتایج بررسی‌ها، شباهت‌ها و تفاوت‌های دو آرامگاه در نوع قوس‌ها و پلان و پوشش‌ها و فنون اجرا و مصالح را نشان داد. یافته‌های پژوهش، نشان داد که آرامگاه میرمطهر با فاصله‌ زمانی خاصی از آرامگاه باباتوکل ساخته شده و ایرادات سازه‌ای قبلی، در آن رفع گردیده است.