تأثیر حالت های ممکن تغییر کاربری زمین بر روان‌آب با مدل وِتسپا با روی‌کرد تخصیص سنجه در آبخیز کارخانه، استان همدان

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران

2 دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران

3 دانشیار گروه آبخیزداری و مدیریت منطقه‌های بیابانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران

4 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گلستان، ایران

doi
10.22092/wmrj.2021.355416.1428
چکیده

تغییر کاربری زمین یکی از مهم­ترین تأثیرهای انسان در چرخه‌ی آب‌شناسی حوزه‌ها است. مدیریت نااصولی حوزه‌های آبخیز باعث افزایش حجم روان‌آب و روی‌دادن سیلاب می­شود. هدف این پژوهش بررسی اثر تغییر کاربری زمین بر روان‌آب آبخیز کارخانه با روی‌کرد تخصیص سنجه است. با تخصیص سنجه می‌توان سرعت واسنجی مدل را افزایش داد. این سنجه‌ها با دانش به‌دست آمده از تجزیه‌تحلیل حساسیت سنجه‌ها، شرایط منطقه، فرآیندهای آب­شناسی و تجربه‌های کاربر مدل تخصیص داده می‌شود. نتیجه‌های به‌دست‌آمده از ارزیابی مدل وتسپا با روی‌کرد تخصیص سنجه برای شبیه‌سازی جریان با معیار ارزیابی نش-ساتکلیف 60/18 % و معیار کلینگ-گوپتای 76 % بود. با این معیارها، کارآیی مدل در روی‌کرد تخصیص سنجه مناسب بود، و در اعتبار سنجی نتیجه‌های منطقی و باثباتی نشان داد. تأثیر تغییر کاربری زمین بر روان‌آب آبخیز کارخانه مشهود است، به‌طوری که آب‌دهی اوج در حالت بدبینانه‌‌ی دو  15/74% افزایش، و در حالت خوش‌بینانه‌ی سه 11/33% کاهش داشت.