فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهم‌ترین و باشکوه‌ترین کاخ‌ها در ارگ‌های هخامنشی شوش و تخت جمشید کاخی است که به نام آپادانا شناخته می‌شود. آپادانای شوش به دلیل برخورداری از کتیبه‌ای در شالی ستون‌ها بدین نام خوانده می‌شود و کاخی دارای ساخت کالبدی مشابه در تخت جمشید به دلیل همین مشابهت و با وجود عدم برخورداری از کتیبه‌‌ای دارای نام بنا به همین نام خوانده شده است. پژوهش‌های متعدد باستان‌شناسی، تاریخی و معماری و شهرسازی از دیر باز بر شهرها و ارگ‌های هخامنشی انجام شده و عملکرد این کاخ‌ها و به ویژه کاخ‌های تخت جمشید برای متخصصین همیشه جای بحث بوده است. اما این پژوهش‌ها کمتر بر سابقه‌ی تاریخی و نژادی اقوام پارس که شاخه‌ای از اقوام هند و ایرانی است برای شناخت این بنا متمرکز بوده‌اند. پژوهش پیش رو با استفاده از روش اسطوره‌شناسی تمثیلی، روشی که با مطالعه‌ی صورت یک اثر از خلال مطالعه‌ی اسطوره‌‌ها در پی کشف معنای آن است به دنبال این بود که به خوانشی نو از کارکرد در پس این کالبد دست یابد. مطالعه‌ی نام‌واژه‌ی آپادانا نشان داد که این واژه به معنای مکان گردهم‌آیی و حضور فرهمندان است، و در طی سالیان در معنای مصطلح کاخ ستون‌دار بار عام، کاخ بیرونی، کاخ سلام و آفرین به کار رفته است. همچنین مطالعه‌ی کالبد بنا نشان داد که پلان بنا و نیز بسیاری از جزئیات به کار رفته در آن مبتنی بر دیاگرام واستو پوروشا ماندالا در واستو شاسترا، دانش ساخت محیط کالبدی، دانش سنتی معماری و شهرسازی، در فرهنگ هند و ایرانی ساخته شده است. مبتنی بر روایت شکل‌گیری این ماندالا، پوروشا انسان کیهانی توسط ایزدان بر زمین ثابت شده است، و با حضور این ایزدان آسمانی و خورشیدی تصویر آسمان در این پلان بازتاب یافته است و این صحنه‌ای است که حرکت خورشید و ماه و سال‌هایشان روی آن کشیده و محاسبه می‌شود و چرخه‌ی دائمی روزها و زمان با آن اندازه‌گیری می‌شود. پس این کاخ تصویری از آسمان است و حرکت روزانه و سالانه‌ی خورشید و ماه بر آن بازتاب یافته است و از این راه بهترین مکان برای بزرگ‌داشت بزنگاه‌های مهم سالانه از جمله نوروز و مهرگان و ... است.