تعیین توان منبع‌های آب زیرزمینی دشت ارومیه با سنجه‌ ها و شاخص‌های ریخت‌سنجی زمین

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای مدیریت حوزه های آبخیز، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران

2 دانشجوی دکترای مدیریت حوزه های آبخیز، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران

3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران

doi
10.22092/wmrj.2021.353111.1382
چکیده

تحلیل­های ریخت‌سنجی زمین نقش مهمی در شناخت شرایط زمین­‌آب‌شناسی آبخیز­ها مانند توان­یابی و مدیریت منبع‌های آب زیرزمینی دارد. برای ترسیم شبکه‌ی زه‌کشی در چهار زیرحوزه‌ی دریاچه‌ی ارومیه مدل رقومی ارتفاع آب­شناختی تهیه‌ شد. سنجه‌های ریخت‌سنجی خطی، سطحی و پستی‌بلندی برای اولویت­بندی توان منبع آب زیرزمینی زیرحوزه­ ها محاسبه شد. مقدار میانگین به‌‌دست آمده از رتبه‌ی سنجه ­ها در هر زیرحوزه نزدیک به‌ هم، و اولویت زیرحوزه ­ها به‌‌ترتیب نازلو­چای، باراندوزچای، شهر­چای و روضه ­چای به‌دست آمد. شاخص ­های ریخت‌سنجی موقعیت پستی‌بلندی، شاخص ناهمواری زمین، قدرت بردار، انحنای سطح و نسبت سطح برای تهیه‌ی نقشه‌ی ارزش مکانی منبع آب زیرزمینی  بررسی شد و هر یک از نقشه‌ها با اندازه‌ی یاخته‌ی یکسان در هفت طبقه تهیه و طبقه‌بندی شد. نقشه‌ی شاخص ­های ریخت‌سنجی با وزن­ های یکسان  ترکیب شد. نقشه‌ی منطقه‌های توان‌دار آب زیرزمینی با ارزش 2/2 تا 5 به دست آمد. بیش‌ترین ارزش در نقشه‌ی ارزش مکانی منبع آب زیرزمینی در نقطه ­هایی بود که کم‌ترین TPI، کم‌ترین TRI، بیش‌ترین VRM، کم‌ترین انحنای سطح، و بیش‌ترین نسبت سطح را داشت. نتیجه‌ی به‌دست آمده با بررسی محل چشمه­ های طبیعی و چاه­ های بهره‌برداری منطقه تأیید شد.