اکوفمینیسم در هنر معاصر ایران (موردکاوی: رویداد پرسبوک)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشکده پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان

2 عضو هیأت علمی گروه پژوهش هنر، دانشکده پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان.

doi
10.22059/jsal.2023.92671
چکیده

سالانۀ هنر معاصر پرسبوک بیش از یک دهه در فضای هنری ایران نقش‌آفرین بوده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف و همچنین با تاکیدبر مفهوم اکوفمینیسم، قصد دارد این رویداد و آثار هنرمندان زنِ شرکت‌کننده در دوره‌های پنجم تا دهم آن را با هدف فهم نسبت پرسبوک با فضای گفتمانی دهه‌های 80 و 90 خورشیدی و اندیشۀ اکوفمینیسم بازخوانی نماید. نتایج این مقاله نشان می‌دهد فضای گفتمانی ایران در این دو دهه، زمینه‌ای را برای رویکردهای انتقادی در هنر مهیا ساخت که توجه به روایت‌های حاشیه‌ای، از جمله گفتمان فمینیستی در هنر را مجال بروز داد و به‌دنبالش، رویدادهایی مثل پرسبوک با گرایش‌های اکوفمینیستی ظهور پیدا کرد. برپایی رویدادهای سالانۀ پرسبوک به‌صورت محیطی و مکان‌مند، بهره‌مندی از مواد طبیعی، الهام از صنایع‌دستی و نمایش انتزاعی اندام‌های زنانه، آثار واجد معنایی زنانه-زمینی می‌شوند؛ هم‌آوایی دو عنصری که توسط نظام مردسالار به حاشیه رانده شده‌اند. هنرمندان زن معاصر ایرانی در بستر رویداد پرسبوک، با به‌چالش‌کشیدن تعاریف مطلوب از هنر و با به‌عرصه‌آوردنِ آن بخش از کار زنان که ناچیز انگاشته می‌شد، کوشیده‌اند ضمن اعتباربخشی به هنر زنانه، مخاطب را از ستمی که همزمان بر زنان و زمین می‌رود آگاه کنند.