اثر گوگرد و سیلیکات سدیم بر تثبیت آهک خاک و مهارکردن فرسایش آبی در پیرامون کارخانه آهک (تربت‌حیدریه)

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، خراسان رضوی، ایران

2 استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، خراسان رضوی، ایران

3 کارشناس ارشد آبخیزداری، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، خراسان رضوی، ایران

4 استادیار گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربت حیدریه، خراسان رضوی، ایران

doi
10.22092/wmrj.2021.353673.1393
چکیده

کربنات­ در خاک‌های آهکی باعث آلودگی منبع آب‌ و خاک می­شود. تثبیت­ کننده­ ها، یکی از روش ­های مؤثر در بهبود مشخصه‌های رفتاری خاک است. اثر منفرد و ترکیبی دو تیمار سیلیکات­ سدیم­ و گوگرد در تراز صفر (شاهد)، پنج، 10 و 15 g/m2 بر تثبیت آهک و مهارکردن فرسایش در آزمایش عاملی در کرت‌هایی با شیب 9% طبق کرت‌های بمعیار و با شبیه‌سازی باران با شدت 1/4 میلی­ متر بر دقیقه به‌مدت 20 دقیقه بررسی شد. نتیجه نشان داد که تنها اثر اصلی سیلیکات ­سدیم بر متغیرهای حجم روان‌آب، وزن و غلظت ماده‌ی رسوب و ضریب روان‌آب معنادار است، اما بر متغیرهای اندازه‌ی نفوذ کل و درصد آهک اثر معناداری ندارد. دو عامل گوگرد و سیلیکات­ سدیم به‌شکل ترکیبی بر متغیرهای وزن ماده‌ی رسوب (با تراز معناداری 0/011)، غلظت ماده‌ی رسوب (با تراز معناداری 0/019) و درصد آهک (با تراز معناداری 0/000) اثر معناداری دارد. طبق نتیجه، اثر ترکیبی دو تیمار به‌طور قابل‌توجهی آهک نمونه‌های خاک را کاهش داد. می‌توان بیان داشت که دو تیمار در حالت ترکیبی، بیش‌ترین کارآیی را در تثبیت آهک دارد. سیلیکات­ سدیم در تثبیت خاک نقش موثری دارد، در نتیجه کاربرد منفرد سیلیکات ­سدیم به اندازه‌ی 7/5 g/m2 و ترکیب آن با گوگرد به اندازه‌ی پنج گرم درمترمربع به‌ترتیب برای مهارکردن فرسایش و تثبیت آهک پیشنهاد می­ شود.