فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیل یکی از خطرناک ­ترین و شایع ­ترین پیش‌آمد‌های طبیعی در جهان است که هر ساله باعث رسیدن زیان­ ها و آسیب­ های بسیاری بر جامعه و محیط زیست می‌شود­. ارزیابی و مدیریت جامع سیلاب برای کم کردن تاثیر سیل بر زندگی و گذران مردم ضروری است. افزایش سیل در سال­ های اخیر نشان می‌دهد که مکان یابی و شناسایی منطقه‌های سیل­­خیز برای پیش ­­بینی این فاجعه‌ی زیست محیطی اهمیت زیادی دارد زیرا نشناختن منطقه‌های حساس به سیل در آبخیز ممکن است اثر ویرانگری در پی داشته باشد. هدف اصلی این پژوهش ارزیابی عمل‌کرد مدل وزن­ شاهد و مدل وایازی پشتیبان بیزین برای تهیه‌ی نقشه‌ی حساسیت سیل در آبخیز رود تلوار استان کردستان است. 93 جای سیل‌گیر مشخص‌شده در منطقه به‌شیوه‌ی تصادفی به گروه واسنجی (70 %) و گروه اعتبارسنجی (30 %) تقسیم شد. هر دو مدل بر 10 عامل مؤثر در ایجاد سیل تمرکز دارند، که عبارت است از شیب، جهت شیب، انحنا، مدل رقومی ارتفاع، فاصله از آب‌راه، شاخص رطوبت پستی‌بلندی، شاخص توان آب‌راه، بارندگی، زمین‌شناسی و کاربری زمین. بر پایه‌ی مدل وزن شاهد 35/8% از سطح منطقه در طبقه‌ی خطر متوسط تا خیلی زیاد، و برپایه‌ی مدل وایازی پشتیبان بیزین 45/08% از سطح منطقه در طبقه‌ی خطر متوسط تا خیلی زیاد بود. برای اعتبارسنجی نقشه­ های توان سیل­ خیزی، از منحنی تشخیص عمل‌کرد نسبی بهره‌گرفته شد. اگرچه هر دو مدل دقت کافی دارد، در مدل وایازی پشتیبان بیزین درستی بیش‌تری (93/4 %) دیده شد. در زمینه‌ی توان­یابی خطر سیل کار‌کرد مدل وایازی پشتیبان بیزین بهتر از مدل وزن­ شاهد بود.