بررسی و تحلیل تحولات ساختاری و محتوایی رمان‌های عامه‌پسند در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)

2 دانشجوی دکتری، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)قزوین. قزوین. ایران

doi
10.30465/copl.2021.6827
چکیده

انقلاب اسلامی ایران، تأثیرگذارترین عامل دگرگونی تاریخی- فرهنگی، اجتماعی ایران معاصر است که همراه با تحولات بنیادین در حوزه‌های فکری، اجتماعی، سیاسی و...،نظام ادبی کشور را نیز به­سرعت متحول ساخت. یکی از این حوزه‌های نظام ادبی، رمان است. رمان‌های عامه‌پسند به دلیل مخاطب فراوان، تأثیرات فرهنگی، اجتماعی و تاریخیِ قابل­توجهبر فرهنگ یک ملّت دارند. رمان‌های عامه‌پسند همانند دیگر نظام‌های ادبی، تحت­تأثیر دگرگونی‌های تاریخی- فرهنگی، اجتماعی بوده‌، همواره در حال تحول و تغییر هستند. پژوهش پیش رو می­کوشد با روش تحلیل محتوا، برخی از این تحولات را در ساختار و محتوا با تکیه بر رمان­های منتخب، بررسی کند. در این جستار مختصات و تحولات رمان­های برگزیده در دهه­های 60 تا 90بررسی شده­است و فرایند پژوهش بیانگر آن است که تغییر در شیوۀ روایت، شخصیت­پردازی، مضمون و بویژه نوع نگاه به زن، از جمله تحولاتی است که در این رمان­ها روی داده­است و این رمان­ها در سیر تحول طبیعی خود در برخی ویژگی­ها، خود را به رمان­های نخبه­گرا نزدیک کرده و می­کنند؛ اما همواره در بسیاری از ویژگی­های دیگر تمایز خود را با آنها حفظ کرده­اند.