تأثیر اقدامهای آبخیزداری بر امکان فرسایش خاک با شبیهساز آزمایشگاهی در گوربند، سیستان و بلوچستان
نویسندگان
1 شرکت مهندسین مشاور نوآوران علوم مکانی
2 شرکت مهندسین مشاور نوآوران علوم مکانی
3 گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
4 گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
5 دانشیار بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز
doi
10.22092/wmej.2021.351438.1357چکیده
هدف از این تحقیق تحلیل اندازه اثرگزاری اقدامهای آبخیزداری در زیر حوضه نمونه و مقایسهی آن با زیرحوضه شاهد در گوربند سیستان و بلوچستان، و شناسایی منطقههای حساس به فرسایش در آنها است. در این تحقیق تصاویر پهپاد در دو زیرحوضه با مساحت 58 هکتار (شاهد) و 83 هکتار (نمونه) بهکار گرفتهشد. نقشه شماره منحنی و چهار نقشه پایه شامل ارتفاع، درجه شیب، جهت زهکشی و تجمع آبراه تهیه، و براساس آنها سه حالت ممکن 20، 40 و 60 میلی متر بارش روزانه برای شبیهسازی با لندپلنر، با دو شاخص فرسایش و آستانه پستیبلندی درنظر گرفته شد. نتیجه به دستآمده برای دو زیرحوضه با روشهای چارچوب جعبهیی، چارچوب چهاروجهی و سطح زیرمنحنی عملکرد نسبی ارزیابی شد. شاخص فرسایش در شبیهساز لندپلنر با در نظرگرفتن بیشینه بارش روزانه (60 میلی متر) نشان داد که اندازهی فرسایش خاک در زیرحوضه شاهد 0/54821 بود، که بیشتر از اندازه فرسایش خاک در زیرحوضه نمونه (0/15593) است. شبیهسازی براساس آستانه فرسایش نیز نشان داد که تغییر عددی شاخص آستانه پستیبلندی 2-0 در زیرحوضه نمونه کمتر از تغییر ناشی از این شاخص در زیرحوضه شاهد (3-0) است. به طور کلی میتوان گفت که به دلیل اقدامهای آبخیزداری مناسبی که در زیرحوضه نمونه انجام شد، این زیرحوضه در شرایط بهتری از شاهد است، زیرا اندازه فرسایش خاک در آن بهمراتب کمتر از آن است، در حالی که هر سه حالت ممکن بارش کمتر بودن فرسایش خاک را در زیرحوضه نمونه پیش بینی می کند. بنابراین، شبیه سازی براساس حالتهای بارش و شماره منحنی با شبیهساز آزمایشگاهی لندپلنر برای ارزیابی اثرگزاری اقدامهای آبخیزداری در زیرحوضه زوجییی که امکان فرسایش خاک در آنها وجود دارند، توصیه میشود.