مدل‌سازی تغییر کاربری زمین با مدل‌ساز و پیش بینی وضعیت سال 1409 در سرآب آبخیز سیاه‌رود

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکترای علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، واحد پردیس

2 استاد گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 استاد گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22092/wmej.2021.128644.1288
چکیده

برنامه­ ریزی و مدیریت بهینه­ ی زمین، مستلزم به­ روز­رسانی اطلاعات تغییر کاربری در طول زمان است. کاربرد توانمندی ­های سنجش ­از­دور و مدل‌ساز تغییر زمین (ال‌سی‌ام) بستر مناسبی برای شبیه ­سازی تغییر کاربری­ زمین ایجاد می‌کند. تغییر کاربری زمین در منطقه­ ی سرآب آبخیز سیاه‌رود در بازه ­ی زمانی 1394-1356 با  مدل‌ساز ارزیابی، و سپس کاربری ­زمین برای سال 1409 شبیه ­سازی شد. نقشه­ های کاربری ­زمین سال ­های 1356، 1367، 1377، 1388 و 1394 با روش­ های طبقه ­بندی نظارت­ نشده و نظارت­ شده‌ی تصویرهای ماهواره ­ی لندست تهیه، و مدل‌ساز تغییر زمین برای سه دوره­ ی زمانی 1367-1356 و 1377-1367 و 1388-1377 در قالب سه مدل اجرا شد. پس از ارزیابی عمل­کرد این مدل­ ها، مناسب ­ترین آن برای پیش ­بینی تغییر کاربری­ زمین انتخاب، و با کاربرد داده ­های دوره­ ی 1394-1388 پیش ­بینی برای سال 1409 انجام شد. نتیجه‌ی این پژوهش بیان­گر آن است که کاربرد ورودی ­های مناسب برای مدل‌ساز تغییر زمین، به ­کارگیری روش ­های ترکیبی در طبقه‌بندی، و بهره ­گیری از دانش کارشناسی می ­تواند در بهبود نتیجه‌ی طبقه ­بندی تصویرها ماهواره­ یی و افزایش کارآیی ال‌سی‌ام موثر باشد (ضریب کاپای 0/82 تا 0/91). پیش­ بینی تغییر کاربری­زمین در منطقه­ ی سرآب آبخیز سیاه‌رود در بازه­ ی زمانی 1356 تا 1409 بیان­گر کاهش 67 % سطح زمین شالیزاری، کاهش 12 % سطح جنگل، 34­ برابر شدن وسعت زمین مخلوط زراعت و باغ، و 3­ برابر شدن وسعت منطقه‌های مسکونی است.