بررسی رابطه بین سیستم‌های مغزی رفتاری و ناگویی هیجانی با اعتیاد به اینترنت در دانش‌آموزان: نقش میانجی تفکر خلاق

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22084/j.psychogy.2024.28936.2660
چکیده

هدف: اعتیاد به اینترنت به‌عنوان یک مقوله تشخیصی در DSM-V به دلیل پیامدهای منفی آن بر سلامت روانی کاربران مورد توجه پژوهشگران قرار­گرفته­است. هدف این پژوهش بررسی نقش میانجی تفکر خلاق در رابطه بین سیستم‌های مغزی رفتاری و ناگویی هیجانی با اعتیاد به اینترنت در دانش آموزان می­باشد.روش: پژوهش حاضر به روش توصیفی- همبستگی از نوع تحلیل مسیر انجام شد. جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه ناحیه 2 شهر اردبیل در سال 1401 بودند که از میان آنها 250 نفر به شیوه نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای انتخاب شدند و به پرسشنامه­های ناگویی هیجانی تورنتو باگبی (1994)، مقیاس سیستم­های مغزی-رفتاری کارور- وایت (1994)، پرسشنامه اعتیاد به اینترنت یانگ (1998) و پرسشنامه تفکر خلاق هانی (1384) پاسخ دادند. روابط مستقیم داده­های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم­افزار SPSS23 و Amos 24 و روابط غیرمستقیم با استفاده از بوت­استرپ مورد تحلیل قرار ­گرفتند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین سیستم فعال­ساز رفتاری و ناگویی هیجانی با اعتیاد به اینترنت رابطه مثبت و معنادار و بین تفکر خلاق با اعتیاد به اینترنت رابطه منفی و معناداری وجود دارد. همچنین بین سیستم فعال­ساز رفتاری و تفکر خلاق رابطه مثبت و معنادار و بین ناگویی هیجانی با تفکر خلاق رابطه منفی و معناداری دیده شد. افزون بر این، تفکر خلاق در رابطه بین ناگویی هیجانی و سیستم فعال­ساز رفتاری با اعتیاد به اینترنت نقش میانجی را ایفا می­کند (0.05>p).نتیجه‌گیری: درک علل مرتبط با اعتیاد به اینترنت، ممکن است به جامعه این امکان را بدهد که افراد در معرض خطر را بهتر شناسایی کند و حتی سیاست‌هایی را برای بهبود آنها وضع کند. شناسایی متغیرهای زمینه­ساز گسترش اعتیاد اینترنتی می­تواند در پیشگیری، درمان و هم برای مداخله مناسب برای این رفتار اعتیاد­آور مفید باشد.