سهم‌بندی رسوب در کرت‌های آزمایشگاهی با شبیه‌سازی باران

نویسندگان

1 استاد گروه خاک شناسی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران

3 استاد گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران

4 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/wmej.2020.123819.1164
چکیده

تولید رسوب در هر یک از مرحله‌های فرسایش و بازتوزیع آن در مقیاس‌های مختلف آبخیز، دامنه و حتا کرت متفاوت است. در دو دهه‌ی اخیر به تهیه‌کردن نمودار‌های سهم رسوب در مقیاس آبخیز و دامنه توجه شده است. بررسی این ابزار در مقیاس کرت نیز ممکن است به شناخت بهتر فرآیند تولید، بازتوزیع‌ و تحویل رسوب کمک کند. این پژوهش با هدف سهم‌بندی رسوب در کرت­های آزمایشگاهی با خاک شنی بافت متوسط و با شبیه‌سازی باران با شدت­های 30، 50، 70 و 90 میلی­متر در ساعت انجام شد. رسوب در سطح کرت‌ها با سنجش تغییر تراکم خاک‌دانه‌های رنگی مصنوعی با پردازش تصویر ردیابی شد. نتیجه نشان داد که این روش برای تهیه‌کردن نمودارهای سهم رسوب در مقیاس کرت سودمند است. با افزایش‌یافتن شدت بارندگی سهم فرسایش بین‌شیاری در تولید رسوب افزایش، و نسبت بازتوزیع رسوب در کرت کاهش یافت. متوسط نسبت تحویل رسوب برای شدت‌های بارندگی 30، 50، 70 و 90 میلی‌متر در ساعت به‌ترتیب 7/30، 8/54، 11/74 و 15/64% بود. تاکید می‌شود که به‌دلیل زمان کوتاه آزمایش، این نسبت در مقیاس کرت کوچک است و در پژوهش‌های آزمایشگاهی باید به آن توجه شود.