دیدگاه های متفاوت از مانع‌های مشارکت مردم در طرح های آبخیزداری در جنوب آراد، شهرستان ری

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/wmej.2020.342128.1319
چکیده

شناخت مانع‌های تحقق مشارکت پایدار مردمی، برطرف‌کردن دشواری‌ها و اجراکردن مشارکتی طرح­های آبخیزداری نقش مهمی در اثربخشی بیش‌تر طرح‌های آبخیزداری و کاهش هزینه­های آن دارد. منطقه‌ی طرح جنوب آراد در شهرستان ری، استان تهران، از منطقه‌هایی است که پیشنهادهای کارکردی حاصل از مرحله‌ی پژوهش‌های تفصیلی-اجرایی آبخیزداری را اجرایی کرده است. عامل‌های متعددی ممکن است بر تحقق‌نیافتن مشارکت مردمی در طرح‌های آبخیزداری اثر داشته باشد. این عامل‌ها مبتنی بر پژوهش‌های کتابخانه­یی، پرسش از کارشناسان، و مصاحبه‌ی حضوری با ساکنان و بهره‌برداران منطقه در چهار شاخص و 11 زیرشاخص شناسایی شد، و روایی آن به تایید خبرگان رسید. عامل‌ها با روش­های فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی فازی و آزمون­ نافراسنجه‌یی فریدمن، با دیدگاه کارگروه خبرگان (28 کارشناس) و دیدگاه مردمی، براساس حجم نمونه از رابطه‌ی کوکران (220 نفر) اولویت­بندی کرده‌شد. برای بررسی توافق دو دیدگاه در میزان اهمیت گویه­ها آزمون کولموگروف-اسمیرنف دو نمونه­یی به‌کار برده‌شد. دامنه‌ی تغییر نسبت سازگاری قضاوت­ها و آماره‌ی آلفای کرونباخ به‌ترتیب از 0/035 تا 0/079 و 0/710 تا 0/815 متغیر بود. شاخص­ها و زیرشاخص­های موثر در نبود مشارکت مردمی از دیدگاه خبرگان و ساکنان محلی به‌ترتیب اهمیت تعیین، و توافق دیدگاه­ها مشخص کرده‌شد. پیشنهاد می­شود راه‌کارهای برداشته‌شدن مانع‌های مشارکت مردمی به‌دلیل اولویت­­های داده‌شده در این تحقیق، در پژوهش‌های تفصیلی-اجرایی آینده‌ی آبخیزداری در منطقه در نظر گرفته‌شود.