بررسی تأثیر پلی‌اکریل‌آمید و زمان‌های تداوم بارندگی بر اندازه فرسایش پاشمانی خاک‌ آهک‌رسی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

doi
10.22092/wmej.2021.101952.1018
چکیده

روش‌های متعددی برای مهارکردن فرسایش خاک معرفی شده‌است. یکی از جدیدترین آن‌ها در مدیریت فرسایش خاک و کاهش روان‌آب کاربرد بس‌پاره (پلیمرها) است. بس‌پارها تثبیت‌کننده­ی خاک اند که با بهبوددادن ساختار آن باعث افزایش رشد گیاه، افزایش نگه‌داشت آب، و در نتیجه کاهش فرسایش آبی و بادی می­شوند. در این پژوهش، تأثیر اندازه‌های مختلف پلی‌اکریل‌آمید (0، 0/2، 0/4 و 0/6 گرم بر متر مربع) بر مقدار فرسایش پاشمانی در سه زمان بارندگی 10، 20 و 30 دقیقه با کاربرد باران­ساز FEL3 در آزمایشگاه روی خاک آهک‌رسی با شدت بیشینه‌ی 120 میلی­متر بر ساعت بررسی شد. نتیجه‌ها نشان داد که بین اندازه‌های مختلف پلی‌اکریل‌آمید در زمان‌های تداوم بارندگی از نظر کاهش اندازه­ی پاشمان اختلاف معنی­دار آماری هست. اثر برهم‌کنش مدت بارندگی و مقدار پلی‌اکریل‌آمید بر مهارکردن اندازه­ی پاشمان اختلاف معنی­داری نشان نداد. به‌علت فرسایش‌پذیری زیاد خاک آهک‌رسی، مقدار کم این ماده نتوانست هدررفت پاشمان را به‌خوبی مهار کند، هرچند آن­ را به مقدار کم کاهش داد. نتیجه‌های تحلیل آماری در مدت­ های مختلف بارندگی نشان داد که اندازه‌های مختلف پلی‌اکریل‌آمید در زمان 10 دقیقه نسبت به تیمار شاهد اختلاف معنی­دار نداشت، ولی در مدت 20 و 30 دقیقه مقدار ماده در مدیریت فرسایش نسبت به شاهد در تراز 95% معنی­دار بود. اندازه­ی پاشمان با تداوم‌یافتن بارندگی افزایش، و با افزایش‌یافتن مقدار پلی‌اکریل‌آمید کاهش یافت. بیش‌ترین تأثیر در زمان 30 دقیقه و مقدار 0/6 گرم بر متر مربع پلی‌اکریل‌آمید نسبت به شاهد یافته‌شد، که فرسایش را به‌اندازه­ی 21/2% در مقایسه با شاهد کاهش داد، که از نظر آماری در تراز 95% با آزمون دانکن معنی­ دار بود.