ارائه مدلی جهت ارتقاء کیفیت دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی(مورد مطالعه: استان گیلان)
نویسندگان
1 استاد گروه مدیریت آموزش عالی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه مدیریت آموزش عالی، دانشگاه آزاد اسلامی - واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکترای مدیریت آموزش عالی، گروه مدیریت آموزش عالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی-واحد ساوه، مرکزی، ایران.
doi
10.29252/mpes.12.1.13چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر طراحی و ارائهی یک مدل جامع بهعنوان منشور راهنما جهت ارتقاء کیفیت دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی استان گیلان میباشد؛ لذا در پژوهش حاضر ابتدا به وسیلهی ادبیات و پیشینهی پژوهش اقدام به شناسایی فاکتورهای تأثیرگذار بر کیفیت آموزش عالی شد و سپس به وسیلهی روش دلفی 12 عامل نهایی گردید و در مرحلهی بعد این فاکتورها به وسیلهی روش تحلیل عاملی تأییدی (CFA) اعتبارسنجی و اولویتبندی شدند. سرآخر نیز مدل نهایی ارتقاع کیفیت دانشگاهها و مؤسسات غیرانتفاعی و غیردولتی استان گیلان طراحی و ارئه گردید. مواد و روشها: جامعه آماری پژوهش شامل 2697 نفر از اعضای هیأت علمی رسمی، کارکنان و دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی استان گیلان میباشد و از این افراد تعداد 347 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند که براساس فرمول کوکران محاسبه شده است؛ روش پژوهش از لحاظ ماهیت توصیفی و از نوع اکتشافی-علی و از لحاظ هدف کاربردی است. همانطور که بیان گردید، ابعاد کیفیت آموزش عالی در این پژوهش شامل 12 مؤلفه میباشد. برای تأیید روایی عاملی اکتشافی از آزمون تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد که در نتیجهی آن همهی ابعاد مورد تأیید قرار گرفتند. در پژوهش حاضر یک پرسشنامهی محقق ساختهی 123 گویهای بین نمونه تحقیق توزیع گردید و پس از تکمیل با استفاده از آزمون K-S، t-test تک نمونهای، مدلیابی معادلات ساختاری (SEM) و بهطور مشخیص تحلیل عاملی تأییدی (CFA) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت؛ بدینمنظور از نرمافزارهای تخصصی SPSS 22 و LISREL8.8 استفاده شد.بحث و نتیجه گیری: نتایج ناشی از توزیع پرسشنامه بین نمونهی پژوهش و تجزیه و تحلیل آن با استفاده از نرمافزار SPSS 25 و LISREL 8.8 نشان داد که اولویت فاکتورهای تأثیرگذار بر کیفیت آموزش دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی استان گیلان براساس بارهای عاملی به ترتیب به این شرح است: 1- بعد زیرساختهای فیزیکی و فن آوری اطلاعات و ارتباطات (بار عاملی برابر با 67/0)، 2- بعد خدمات (بار عاملی برابر با 64/0)، 3- بعد پژوهش (بار عاملی برابر با 60/0)، 4- بعد مالی (بار عاملی برابر با 58/0)، 5- بعد دانشجویان (بار عاملی برابر با 57/0)، 6- بعد فرایند پذیرش (بار عاملی برابر با 52/0)، 7- یعد آموزش و برنامه ریزی درسی (بار عاملی برابر با 48/0)، 8- بعد کارکنان (بار عاملی برابر با 45/0)، 9- بعد چشم انداز، رسالت و اهداف (بار عاملی برابر با 44/0)، 10- بعد ارزش های کلیدی دانشگاه (فرهنگ دانشگاهی) (بار عاملی برابر با 43/0)، 11- بعد مدیریت و رهبری (بار عاملی برابر با 40/0)، و 12- بعد هیئت علمی (بار عاملی برابر با 20/0)؛ با توجه به نتایج پژوهش مشخص میشود که هر یک از 12 عامل فوق با توجه به آمارهی t تأثیرشان بر کیفیت آموزش عالی محرز و مسلم است زیرا همهی مقادیر آمارهی t بالاتر از مقدار 96/1 ± هستند؛ اما چیزی که باید به آن توجه کرد و بسیار مهم است این است که انجام سرمایهگذاری همزمان بر روی همهی عوامل فوق با توجه به محدودیت و کمبود منابع غیرممکن است؛ بنابراین باید اولویت متغیرها براساس بار عاملی نگاه کرد. اما با نگاهی دقیقتر به فاکتورهای فوق و با تمرکز بر بارهای عاملی میتوان دریافت که 4 عامل اول یعنی بعد زیرساختهای فیزیکی، خدمات، پژوهش و مالی به ترتیب دارای بالاترین بار عاملی هستند و اختلاف بار عاملی این 4 فاکتور با بقیه فاکتورها بسیار زیاد است؛ بنابراین به رؤسای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی و غیرانتفاعی استان گیلان توصیه میشود، برای دستیابی به کیفیت ابتدا روی این 4 عامل سرمایهگذاری نمایند.