فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محاسبه­ دقیق تغییر کربن در بوم‌سامانه‌های مختلف ممکن است شاخصی کلیدی در برآوردکردن تغییر تخریب زمین در جهان باشد. هدف از این تحقیق، بررسی روند تخریب زمین با بررسی‌کردن روند تغییر شاخص تولید ناخالص اولیه، سنجه‌های اقلیمی (دما و بارش) و ارتباط این شاخص با داده‌های اقلیمی در بازه‌ی زمانی 2017-2001 در کاربری‌های مختلف استان فارس است. داده‌های تولید ناخالص اولیه از سنجنده‌ی مودیس 8 روزه MOD17A2 سالانه استخراج، و داده‌های اقلیمی از 15 ایستگاه‌ منطقه با روش درون‌یابی تهیه کرده شد. شیب تغییر شاخص‌های تولید ناخالص اولیه، دما و بارندگی و همبستگی بین تولید ناخالص اولیه و دما و بارش در هر کاربری بررسی‌شد. نتیجه نشان داد که بیش‌ترین درصد تولید ناخالص اولیه به‌ترتیب در کاربری‌های بوته‌زار، زمین‌ کشاورزی، زمین لخت، علفزار، منطقه‌ی مسکونی، و بستر آبی است. بررسی شیب تغییر نشان داد که در حالت کلی روند تغییر تولید ناخالص اولیه در این دوره‌ی 17 ساله افزایشی، اما روند دما و بارش به‌ترتیب افزایشی و کاهشی بود. دلیل آن را می‌توان بهره‌گیری کشاورزان از منابع آب زیرزمینی برای تامین آب کشاورزی، و در نتیجه افزایش تولید ناخالص اولیه دانست. درصد تغییر تولید ناخالص اولیه، دما، و بارش در کاربری‌های مختلف در بازه‌ی زمانی بررسی‌شده نشان داد که روند تغییر مثبت تولید ناخالص اولیه در کاربری زمین لخت 78/24%، زمین کشاورزی 54/32 %، علفزار 81/14 %، بوته‌زار 89/85%و در ساوانا 100% بود، در حالی که روند افزایش دما و کاهش بارندگی در بیش‌تر کاربری‌ها دیده می‌شود. براساس نتیجه‌های رابطه‌ی همبستگی در زمین‌های لخت، ساوانا و بوته‌زار بیش‌تر از بارش، و زمین‌های کشاورزی و علفزارها از دما تأثیر گرفته است. در حالت کلی افزایش در تولید ناخالص اولیه در زمین‌های کشاورزی بر پایه‌ی افزایش دما و کاهش بارندگی نشان‌دهنده‌ی ایجادشدن شرایط برای تخریب زمین و بیابان‌زایی است.