ارزیابی مؤلفه‌های روان‌آب در کرت‌های آزمایشگاهی با تیمار حفاظتی کاه‌وکلش

نویسندگان

1 دانش آموخته‌ی کارشناسی ارشد، گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران

2 دانشیار، گروه آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، مازندران، ایران

doi
10.22092/wmej.2020.123747.1162
چکیده

حفاظت خاک با هدف کاهش‌دادن روان‌آب و فرسایش برای بهره‌برداری بهینه و پایدار از منابع طبیعی ضروری است. کاه‌وکلش برنج  خاک‌پوش آلی دست‌رس و اقتصادی است که می‌توان آن را به‌ویژه در شمال کشور به‌کار برد. در این پژوهش اثر دو تراز پوشش 40 و 70 % کاه‌وکلش برنج بر برخی مولفه‌های کرت‌های 0/5×0/5 متر با دو نوع خاک میانه‌بافت-شنی و میانه‌بافت-شنی-رسی بررسی‌شد. با گرفتن سه تکرار برای هر تیمار، در مجموع 36 کرت با شیب 18% در شبیه‌سازی باران با دو شدت بارندگی 50 و90 میلی‌متر در ساعت آزموده شد. نتیجه‌ها نشان داد که کاه‌وکلش برنج در همه‌ی تیمارها تاثیر معنی‌داری در تراز اعتماد 99% بر افزایش زمان شروع و پایان روان‌آب، کاهش ضریب روان‌آب و میزان روان‌آب پس از پایان بارندگی دارد. بیش‌ترین تغییر افزایشی زمان شروع روان‌آب و کاهشی ضریب روان‌آب در پوشش 70% کاه‌وکلش در خاک میانه‌بافت-شنی-رسی به‌ترتیب با 353% افزایش و 108% کاهش نسبت به تیمار شاهد مشاهده شد. به‌طور کلی پوشش 40% کاه‌وکلش تاثیر کاهنده‌ی بیش‌تری بر روان‌آب در خاک میانه‌بافت-شنی داشت، درحالی‌که اثرگزاری پوشش 70% کاه‌وکلش بر کاهش روان‌آب در خاک میانه‌بافت-شنی-رسی بیش‌تر بود. با افزایش رس، برای جلوگیری‌کردن از تخریب خاک‌دانه‌های سطحی خاک و در نتیجه افزایش‌دادن نفوذ و کاهش‌دادن ضریب روان‌آب به پوشش بیش‌تری نیاز است.