بررسی اثرات جهانی شدن بر نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 استاد دپارتمان علوم تربیتی دانشگاه ملی تاجیکستان.

2 استادیار دانشکده مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 مدرس دانشکده مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استاد دپارتمان علوم تربیتی پژوهشگاه آکادمی تاجیکستان.

doi
10.29252/mpes.12.1.285
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیرپذیری، تحولات و جایگاه ابعاد نظام تعلیم و تربیت کشور در مواجهه با جهانی شدن براساس نظر صاحب‌نظران، اساتید و کارکنان بخش آموزش و پرورش و با روش آمیخته می‌باشد.مواد و روش‌ها: در بخش کیفی پژوهش از روش مصاحبه و در بخش کمی از روش پیمایشی در گردآوری داده‌ها استفاده شد. در بخش کیفی از روش نمونه‌گیری هدفمند (از نوع نظری) و از جامعه متخصصین استفاده شد و با 25 نفر از متخصصین مصاحبه گردید و مصاحبه‌ها با روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در نهایت 35 مؤلفه در قالب هفت بعد جهانی شدن (آموزش و پرورش) احصاء گردید. در بخش کمی براساس روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای از بین جامعه پژوهش از بین کارکنان آموزش و پرورش، معلمان و اساتید آشنا به حوزه جهانی شدن و تعلیم و تربیت دانشگاه‌های شهر تهران که تعداد 150 نفر می‌باشند، مطابق با جدول مورگان تعداد 108 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و از این تعداد 100 نفر پرسشنامه‌های ارائه شده را تکمیل نمودند. ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق‌ساخته بوده و به‌منظور بررسی پایایی پرسشنامه از روش آلفای کرانباخ استفاده شده است. هم‌چنین در این تحقیق از آزمون‌های کولموگروف-اسمیرنف، آزمون تی، تحلیل واریانس یک طرفه، آزمون شفه و آزمون فریدمن برای تحلیل نتایج پرسشنامه استفاده شد. و هم‌چنین از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) برای تعیین وزن ابعاد جهانی شدن نیز استفاده شد. براساس نتایج بدست آمده از دیدگاه اساتید و صاحب‌نظران و کارکنان بخش آموزش، نظام تعلیم و تربیت کشور از نظر کارگروهی در فرهنگ‌های گوناگون، قدرت برقراری تعادل بین دیدگاه جهانی و عملکرد محلی، دیدگاه جهان‌محوری به‌جای خودمحوری، دانش زبان خارجی، جامعیت کار با رایانه و انجام کار گروهی در سطح ضعیفی در مقایسه با مقیاس جهانی و از لحاظ رشد دسترسی به امکانات الکترونیکی و اینترنت، فراگیر بودن آموزش و پروش در کشور و جامعیت مطالب آموزشی در سطح مطلوبی قرار دارد. هم‌چنین از دیدگاه جامعه آماری مورد پژوهش جامعیت سیستم آموزشی و اثربخشی آن بر رشد و شکوفایی دانش‌آموزان بیشترین تطابق را با جهانی شدن دارا می‌باشد.بحث و نتیجه‌گیری: براساس نتایج پژوهش حاضر در بسیاری از موارد ذکر شده که در زمره نقاط ضعف نظام آموزش و پرورش قرار گرفته است، ضرورت دارد اقدامات گسترده‌ای در زمینه برنامه‌ریزی درسی، توسعه روش‌ها و فنون تدریس، توسعه ارزش‌های جهانی، برقراری تعامل سازنده بین عوامل و شرایط بومی و محلی با ضوابط و شرایط جهانی، استفاده از همه ظرفیت‌ها و پتانسیل‌ها برای زبان‌آموزی، توسعه مهارت‌های سواد یادگیری، توسعه مهارت‌های کاربری رایانه و در نهایت تغییر نگرش از مواضع صرفاً داخلی به ملاحظات نگرش محلی-جهانی انجام گردد. با توجه به اینکه متخصصین آشنا با حوزه‌های جهانی شدن در نظام آموزش و پرورش در خصوص موارد مذکور اتفاق نظر دارند، برای افزایش قدرت دانش‌آموزان و نظام آموزش و پرورش در مصاف با پدیده جهانی شدن و بهره‌مندی از مزایای آن لازم است ملاحظات ویژه‌ای در تنظیم برنامه‌های کلان آموزش و پرورش و اسناد بالادستی در نظر گرفته شود تا سهم کشور هم در تأثیر گذاری بر جهانی شدن و هم تأثیرپذیری منطقی از آن متوازن بوده و موازنه تبادلات علمی، فناوری، فرهنگی و اجتماعی در وضعیتی مطلوب قرار گیرد.