مکان یابی مناطق مستعد احداث سد زیرزمینی با استفاده از منطق بولین و روش AHP در آبخیز امام زاده جعفر گچساران

نویسندگان

1 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه تخصصی جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکده‌ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 استادیار گروه تخصصی جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

doi
10.22092/wmej.2020.126600.1228
چکیده

از مهم­ترین روش­های مورد استفاده برای نگه­داشت و مدیریت آب در مناطق خشک و نیمه ­خشک احداث سدهای زیرزمینی می­باشد. هدف از انجام این پژوهش ابتدا شناسایی مناطق مستعد جهت احداث سد زیرزمینی می‎باشد به ­گونه ای که در این مناطق برای احداث سد زیرزمینی محدودیتی وجود نداشته باشد. به ­این منظور با بهره­ گیری از منطق بولین و با استفاده از ویژگی­های آبخیز، پستی­ و بلندی، زمین­ شناسی، کاربری اراضی، گسل و قنات مناطقی که برای احداث سد زیرزمینی بدون محدودیت هستند تعیین شده­ اند. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی و معیارهای کمّیت و کیفیت آب، اقتصادی و اجتماعی، مخزن سد و کاربری اراضی مناطق مناسب برای احداث سد زیرزمینی اولویت­ بندی شدند. سرعت ناسازگاری در این پژوهش 0/05 به­ دست آمد. بررسی سرعت ناسازگاری نشان داد که وزن­ دهی انجام شده برای معیارها و زیرمعیارهای مورد مطالعه قابل قبول می­باشد. نتایج اولویت­ بندی منطقه نشان داد که شیب آبخیز از مهم­ترین معیارها در تعیین مناطق مناسب برای احداث سدزیرزمینی می­باشد و احداث سد در شیب‎ها بالا مقرون به­ صرفه نمی‎باشد. به­ طور کلی نتایج نشان داد که مناطق واقع در قسمت غربی و مرکزی آبخیز دارای امتیاز بیشتری برای احداث سد زیرزمینی می­باشند و با توجه به اهمیت سدزیرزمینی در مناطق خشک و نیمه­­ خشک می­توان بیان کرد که با احداث سدزیرزمینی در این مناطق می­توان وضعیت منابع آبی منطقه را بهبود داد.