مکان یابی مناطق مستعد احداث سد زیرزمینی با استفاده از منطق بولین و روش AHP در آبخیز امام زاده جعفر گچساران
نویسندگان
1 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یاسوج، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه تخصصی جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
4 استادیار گروه تخصصی جنگل، مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
doi
10.22092/wmej.2020.126600.1228چکیده
از مهمترین روشهای مورد استفاده برای نگهداشت و مدیریت آب در مناطق خشک و نیمه خشک احداث سدهای زیرزمینی میباشد. هدف از انجام این پژوهش ابتدا شناسایی مناطق مستعد جهت احداث سد زیرزمینی میباشد به گونه ای که در این مناطق برای احداث سد زیرزمینی محدودیتی وجود نداشته باشد. به این منظور با بهره گیری از منطق بولین و با استفاده از ویژگیهای آبخیز، پستی و بلندی، زمین شناسی، کاربری اراضی، گسل و قنات مناطقی که برای احداث سد زیرزمینی بدون محدودیت هستند تعیین شده اند. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی و معیارهای کمّیت و کیفیت آب، اقتصادی و اجتماعی، مخزن سد و کاربری اراضی مناطق مناسب برای احداث سد زیرزمینی اولویت بندی شدند. سرعت ناسازگاری در این پژوهش 0/05 به دست آمد. بررسی سرعت ناسازگاری نشان داد که وزن دهی انجام شده برای معیارها و زیرمعیارهای مورد مطالعه قابل قبول میباشد. نتایج اولویت بندی منطقه نشان داد که شیب آبخیز از مهمترین معیارها در تعیین مناطق مناسب برای احداث سدزیرزمینی میباشد و احداث سد در شیبها بالا مقرون به صرفه نمیباشد. به طور کلی نتایج نشان داد که مناطق واقع در قسمت غربی و مرکزی آبخیز دارای امتیاز بیشتری برای احداث سد زیرزمینی میباشند و با توجه به اهمیت سدزیرزمینی در مناطق خشک و نیمه خشک میتوان بیان کرد که با احداث سدزیرزمینی در این مناطق میتوان وضعیت منابع آبی منطقه را بهبود داد.