اولویت بندی عامل های مؤثر بر وقوع زمین لغزش و پهنه بندی حساسیت آن در آبخیز چریک آباد ارومیه با استفاده از مدل آنتروپی شانون

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه ارومیه

2 دانش آموخته دکتری آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه ارومیه

4 استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه ارومیه

doi
10.22092/wmej.2020.128407.1280
چکیده

زمین­لغزش­ها از رخدادهای طبیعی و برخی انسان­ساخت‌اند. ایجاد یک راه‌برد برای کاهش زیان­های ناشی از زمین­لغزش­ها برای حفظ منابع­­طبیعی و انسانی، ضروری است. هدف از این پژوهش، اولویت­بندی عامل­های مؤثّر بر زمین­لغزش­ها با مدل آنتروپی شانون و روش GIS است. با بازدید­های میدانی و تصویرهای گوگل ارث 90 نقطه­ی ­لغزشی در­ آبخیز چریک­آباد ارومیه شناسایی شد. لایه­های بارش، ارتفاع، درصد شیب، جهت شیب، سنگ­شناسی­، کاربری زمین‌، شاخص پوشش­گیاهی تفاضلی بهنجار­شده (NDVI) و عناصر خطی مانند فاصله از آبراه، فاصله از گسل، فاصله از جاده و فاصله از روستا عامل­های مؤثّر بر وقوع زمین­لغزش به­کارگرفته­شد و نقشه­ی پراکنش زمین­لغزش­ها در سامانه­ی اطلاعات جغرافیایی تهیه و رقومی شد. اولویت­بندی عامل­های مؤثّر با روش آماری آنتروپی شانون نشان داد که به­ترتیب لایه­های کاربری زمین‌، فاصله از آبراه و فاصله از گسل بیش­ترین تأثیر را بر وقوع زمین­لغزش­ها داشت و کم­ترین تأثیر مربوط به لایه­های فاصله از روستا، فاصله از جاده است. پهنه­بندی حساسیت زمین­لغزش با مدل و ارزیابی دقت آن با منحنی عمل‌کرد نسبی سامانه (ROC) و با سطح زیر منحنی (AUC)  0/879 بیان­گر دقت خیلی­خوب مدل برای منطقه بود. با توجه به این‌که حدود 32 % از آبخیز در منطقه‌هایی  با حساسیت زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است، پیشنهاد می­شود برای کاهش نسبی خطر لغزش در آن‌جا، از تغییر کاربری در منطقه‌های مستعد زمین­لغزش اجتناب گردد.