فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تخریب خاک‌دانه‌ها بر اثر برخورد قطره‌های باران باعث شکل‌گیری اندوده‌ی سطحی، کاهش زبری و بسته‌شدن منافذ سطح خاک و به دنبال آن افزایش روان‌آب و فرسایش خاک می‌شود. توالی بارندگی از جمله رخ‌دادهایی است که ‌به‌رغم تأثیر در شکست خاک‌دانه‌ها و ایجاد اندوده‌ی سطحی، تاکنون کم‌تر از این جنبه بررسی شده است. در این پژوهش اثر سه باران متوالی و شکل‌گیری اندوده‌ی سطحی در دو نوع خاک لومی-شنی و لومی-شنی-رسی در کرت‌های کوچک آزمایشگاهی و با شبیه‌سازی باران به مدت 15 دقیقه پس از شروع روان‌آب با شدت‌های 50 و 90 میلی‌متر در ساعت بر مؤلفه‌های روان‌آب و هدررفت خاک بررسی شد. نتایج نشان داد که در هر دو بافت خاک و هر دو شدت بارندگی، اندوده‌ی سطحی خاک بر اثر باران‌های متوالی ایجاد شد. توالی بارندگی بر زمان شروع، حجم و زمان خاتمه‌ی روان‌آب تأثیر معنی‌دار (01/0P<) داشت. برپایه‌ی تصویربرداری سه‌بعدی در شدت 50 میلی‌متر در ساعت بر اثر توالی بارندگی زبری سطح خاک میانه‌بافت-شنی از 1/30 به 1/18 میلی‌متر و در خاک میانه‌بافت-شنی-رسی از 1/80 به 1/31 رسید. در شدت 90 میلی‌متر در ساعت اندازه‌ی زبری افزایش یافت و به 2/37 و 1/99 میلی‌متر به‌ترتیب در میانه‌بافت-شنی و میانه‌بافت-شنی-رسی رسید. با توجه به اثر باقی‌مانده‌های پوشش گیاهی بر اصلاح ساختمان و حفاظت ساختمانی خاک سطحی در برخورد قطره‌های باران، پیشنهاد می‌شود در راستای کاهش اندوده‌ی سطحی، از چرای بی‌رویه جلوگیری و پوشش گیاهی منطقه با کنش‌های اصلاحی تقویت شود.