امکان سنجی جمع آوری آب باران در تیمارها و زمان های مختلف در آبخیز طالقان

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

2 استادیار علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

3 استادیار علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

4 دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

doi
10.22092/wmej.2020.342844.1339
چکیده

جمع ­آوری باران در منطقه‌های خشک و نیمه­ خشک با زیر حوضه روشی مناسب برای تولید محصول و مقابله با کم ­آبی است. امکان‌سنجی جمع­ آوری باران در آبخیز طالقان در زیر حوضه‌هایی  با مساحت­ های 100، 25 و 6/25 مترمربع با سه تیمار ایجاد جوی و پشته، تراکم تراز سطحی و شاهد در سال آبی 96-1395 بررسی شد. آزمایش  در قالب طرح مجموعه‌ی کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. حجم روان‌آب جمع ­آوری شده پس از هر بارش در فصل‌های مختلف مشخص شد. ارتباط بین مقدار و ضریب روان‌آب با ارتفاع بارش و آستانه‌ی بارش برای تولید روان‌آب مشخص شد. نتیجه‌ها نشان داد که بارش ­های بهاری به ترتیب 62/5 و 65/4 % بیش از بارش­ های زمستانی و پاییزی روان‌آب تولید کرد. متراکم­ کردن خاک سطح باعث افزایش روان‌آب و ضریب آن به ترتیب 17/3 و 19/8% از شاهد شد. افزون بر آن، تراکم خاک اندازه‌ی‌ ارتفاع بارش آستانه را 7% کاهش داد. مقدار و ضریب روان‌آب با ایجاد جوی و پشته‌ به ترتیب 22 و 20% کاهش یافت، اما بارش آستانه 4% فزونی گرفت. مقدار روان‌آب و بارش آستانه در زیر حوضه‌های بزرگ‌تر کم‌تر از زیر حوضه‌های کوچک‌تر بود. کاربرد زیر حوضه‌های جمع ­آوری روان‌آب برای کاشتن گیاهان در منطقه با تراکم خاک سطح (افزایش هفت درصدی چگالی ظاهری خاک) توصیه‌ می‌شود، و مساحت آن با توجه به نوع گیاه تعیین می‌شود.