فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تراز رسوب مفهوم و ابزاری ارزشمند برای توصیف‌کردن تولید، انتقال و ذخیره‌سازی رسوب در آبخیز است. برای بررسی تأثیر شیب بر تراز رسوب در آبخیز معرف خامسان در جنوب استان کردستان، نقشه‌ی توزیعی فرسایش و رسوب با سزیم-137 تهیه و با نقشه‌ی شیب هم‌پوشانی ‌داده شد. نتیجه‌ نشان داد که در 15 زیرحوزه با مساحت و شیب متوسط 185/39 هکتار و 31/83%، متوسط نسبت جابه‌جایی رسوب 28/43% بود، و با افزایش‌یافتن مساحت تا سطح کل حوزه (4098/66 هکتار، بی رخنمون‌های سنگی) با شیب متوسط 25/26 % به 12/63% کاهش یافت. این نتیجه بر تاثیر دشت میانی حوزه با شیب متوسط 10/27% بر تله‌اندازی رسوب و کاهش نسبت جابه‌جایی رسوب به اندازه‌ی 15/8% تأکید دارد. نتیجه‌ی مقایسه‌ی تراز رسوب در طبقه‌های شیب نشان داد که در کاربری‌های باغ، زراعت آبی و مرتع حفاظت شده، در همه‌ی شیب‌ها رسوب‌گذاری غالب است، در حالی‌که تقریبا کل فرسایش در کاربری زراعت دیم در شیب‌های 2 تا 20% و مرتع در شیب‌های بیش‌تر از 30% است. بنابراین پیشنهاد می‌شود قبل از ساختن بندهای رسوب‌گیر، جابه‌جایی رسوب با تأکید بر عمل‌کرد نواحی کم‌شیب در جایگاه مخزن رسوب بررسی شود، و سپس اگر نیاز بود بندهای رسوب‌گیر آن‌هم در مکان‌هایی با بیشترین کارآیی ساخته شود. توصیه می‌شود از تبدیل‌کردن مرتع به دیم‌زار و شخم‌زدن در جهت شیب جلوگیری شود.