پایش مکانی فرسایش‌ تونلی با استفاده از تصاویر هوایی پهپاد در اراضی باد‌رفت استان گلستان

نویسندگان

1 دانشیار بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 گروه آبخیزداری و مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 استادیار گروه آبخیزداری و مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22092/wmej.2019.127717.1257
چکیده

فرسایش تونلی از جمله شکل‌های برجسته فرسایش آبی تشدید شونده است که دارای اندرکنشی بسیار شدید با یکدیگر در اراضی باد‌رفتی شرق استان گلستان است. در این پژوهش سعی بر آن است تا به استفاده از داده هایی با دقت بالا از طریق برداشت‌های میدانی و تصاویر پهپاد تأکید ویژه شده، و پس از آن، به بررسی آستانه‌ای عامل‌های تأثیرگذار بر فرسایش تونلی اقدام گردد.پژوهش حاضر با استفاده از تصاویر هوایی پهپاد در محدوده‌ای به وسعت تقریبی 2700 هکتار در اراضی باد‌رفت شرق استان گلستان انجام گرفت، و مناطق تحت تأثیر فرسایش تونلی شناسایی شدند. با توجه به بازدیدهای انجام گشته، موقعیت 833 تونلی با دستگاه موقعیت‌یاب جهانی و تصاویر تهیه گردیده به‌وسیله‌ی پهپاد ثبت شد. در این تحقیق عامل های پستی‌وبلندی، آب‌شناسی و زیستی به عنوان متغیرهای مستقل و فرسایش تونلی به عنوان متغیر‌های وابسته تجزیه‌و‌تحلیل آماری شدند. تجزیه‌و‌تحلیل عامل‌های پستی‌وبلندی نشان داد که حداکثر تراکم تونلی‌ها در ارتفاع بین 350–300 متر، دامنه‌های شرقی با شیب بیش از 30%، طول شیب کمتر از 5 متر و در نیمرخ طولی و عرضی مقعر به وقوع پیوسته است. در ارتباط با عامل های آب‌شناسی می‌توان اظهار داشت که حداکثر تراکم تونلی‌ها، در حداکثر مقدار عددی شاخص رطوبت پستی‌وبلندی (بیشتر از 12) و در نزدیک‌ترین فاصله نسبت به آبراهه (کمتر از 100 متر) به وقوع پیوسته است. عامل‌های زیستی نیز نشان دادند که حداکثر تراکم تونلی‌ها، در کاربری مرتع، و در مکان‌هایی یافت می‌شوند که این رخساره‌‌ی فرسایشی به جاده­ها نزدیک‌تر است. بنابراین، می­توان پیشنهاد داد که شناسایی رخساره­ی فرسایشی تونلی از طریق مشاهده‌ها و داده‌های با دقت بالا صورت گیرد تا منجر به درک بهتر عامل های مؤثر بر رخداد آنها گردد.