پیش‌بینی و آشکارسازی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از مدل CA مارکوف و LCM در آبخیز کوزه‌تپراقی استان اردبیل

نویسندگان

1 دانشیار گروه آموزشی منابع طبیعی و عضو پژهشکده‌ی مدیریت آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی

3 استادیار گروه آموزشی جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22092/wmej.2019.128009.1267
چکیده

شبیه‌سازی و نظارت بر روند آینده‌ی تغییر کاربری زمین یکی از چالش‌های مهم برای محققان و تصمیم‌گیرندگان است. این پژوهش با داده‌ها و مدل‌های زمانی-مکانی به شبیه‌سازی و ارزیابی روند آینده‌ی تغییر کاربری زمین در آبخیز کوزه‌تپراقی در استان اردبیل پرداخته است. از 3 تصویر ماهواره‌یی لندست ETM+ (2000)، TM (2010) و OLI (2018) بهره گرفته شد. برای شبیه‌سازی نقشه­ی تغییر کاربری زمین در سال 2036 مدل CA مارکوف، و برای بررسی روند آینده‌ی کاربری زمین مدل‌ساز تغییر سرزمین LCM  به‌کار برده شد. برای بررسی صحت مدل CA مارکوف، نقشه‌ی تغییر پیش‌بینی‌شده‌ی سال 2018 با نقشه‌ی طبقه‌بندی 2018 صحت‌سنجی شد و براساس ضریب کاپا دقت زیاد 0/8 مدل در پیش‌بینی تغییر به‌دست آمد. برای تحلیل و آشکارسازی تغییر کاربری زمین سال 2000 تا 2036 و شناخت روند تغییر کاربری‌ها مدل‌ساز تغییر سرزمین به‌کار برده شد. نتیجه نشان‌دهنده‌ی این است که سطح کاربری‌های کشاورزی آبی 80/52 %، مرتع 36/90 و زمین درختی 5/76 % در آبخیز کوزه‌تپراقی افزایش خواهد یافت، و از سطح کاربری‌های کشاورزی دیم به‌اندازه‌ی 43/43 % و سطح آب به‌اندازه‌ی 91/40 % کاسته خواهد شد. تغییر عمده‌ی کاربری کشاورزی دیم در بخش‌های مرکزی آبخیز، زمین درختی در بخش جنوب غربی، مرتع در قسمت جنوب غربی و کشاورزی آبی در زیرحوزه‌های پایین‌دست آبخیز کوزه‌تپراقی است.