رفتارهای سازگارانه و آسایش حرارتیِ تابستانه در فضاهای داخلیِ معماری بومی منطقه سیستان

نویسندگان

1 دانشیار، عضو هیات علمی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد، عضو هیات علمی دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.29252/ahdc.2021.15847.1489
چکیده

رفتارهای سازگارانه نقش ویژه‌ای در تامین آسایش حرارتی ساکنان ساختمان‌های دارای کوران طبیعی با کم‌ترین وابستگی به انرژی‌های فسیلی دارد.‌ در عین حال ایده «سازگاری» در آسایش حرارتی که شکل‌گیری آن به دهه‌های 1960 و 1970 میلادی بر­می‌گردد می­تواند به بهبود استاندارد‌ها و مدل‌های پیش‌بینی و همچنین تدوین الگوریتم‌های دقیق‌تر برای کنترل محیط کمک نماید. مبتنی‌بودن این روش بر کار زمینه‌ای، بر اهمیت پژوهش در مناطق مختلف و اقلیم‌های کم‌تر شناخته‌شده می­افزاید.     منطقه سیستان به دلیل دارابودن ویژگی‌های خاص اقلیمی، تفاوت‌هایی با سایر مناطق واقع در اقلیم گرم و خشک دارد و آسایش حرارتی ساکنان آن بر اساس مباحث سازگاری قابل تفسیر است. از این‌رو، در این پژوهش رفتارهای سازگارانه ساکنان این منطقه و میزان تاثیر آن‌ها بر آسایش حرارتی در ساختمان‌های دارای کوران طبیعی مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور از 18 تیر تا 7 مرداد 1398 در یک تحقیق طولی، 6 بنای مسکونی در 6 روستای منطقه سیستان که رفتارهای سازگارانه در بین ساکنان بومی آن­ها جریان داشت، انتخاب و ضمن ثبت پارامترهای اقلیمی فضاهای داخلی آن‌ها، مطالعه میدانیِ آسایش حرارتی مبتنی بر پرسش‌نامه انجام شد. در این تحقیق علاوه بر دریافت پاسخ‌های حرارتی، نوع و زمان انجام رفتارهای سازگارانه مورد تحلیل قرار گرفته‌اند.     مهم‌ترین رفتار‌های سازگارانه در روزهای گرم منطقه سیستان بازکردنکُلَک، بازکردن دُرچِه و آبدهی به خارخانه بوده که هم از نظر شکلی و هم از نظر عملکرد حرارتی با رفتارهای سازگارانه­ مورد اشاره در مطالعات پیشین متفاوت‌اند. تحلیل آماری پرسش­نامه آسایش حرارتی بر اساس معیارهای احساس حرارتی، ترجیح و پذیرش حرارتی نشان داد که ساکنان منطقه توانسته‌اند به کمک این رفتارها، آسایش حرارتی را در 51 درصد از اوقاتِ روزهای مورد مطالعه که از روزهای خیلی گرم منطقه بوده است بدون هر­گونه وسیله سرمایشی مکانیکی تجربه نمایند. همچنین این مطالعه نشان داد در دوره مورد مطالعه، رفتار سازگارانه آبدهی به خارخانه، عملکرد حرارتی بهتری نسبت به رفتارهای بازکردن درچه و بازکردن کلک داشته است.